Văn hóa Bento Nhật Bản: Vì sao cơm hộp trở thành nét đặc trưng?

Một hộp cơm nhỏ gọn với cơm trắng, cá nướng, trứng cuộn, rau củ và dưa muối được sắp xếp ngay ngắn, màu sắc hài hòa như một bức tranh. Đó là bento, món ăn quen thuộc trong đời sống hằng ngày của người Nhật, từ học sinh, nhân viên văn phòng đến hành khách trên những chuyến tàu Shinkansen. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu vì sao bento Nhật Bản lại trở thành một nét văn hóa đặc trưng được cả thế giới yêu thích.

Bento Nhật Bản là gì?

Bento (弁当) là hộp cơm mang theo để ăn bên ngoài, gồm cơm và các món ăn kèm như cá, thịt, trứng, rau củ, dưa muối. Một hộp bento chuẩn thường tuân theo tỷ lệ cân đối giữa tinh bột, chất đạm và rau, đồng thời chú trọng màu sắc với nguyên tắc năm màu cơ bản: trắng, đen, đỏ, vàng và xanh. Bento có thể được nấu tại nhà hoặc mua sẵn ở cửa hàng.

Lịch sử hình thành văn hóa bento

Từ nhiều thế kỷ trước, người Nhật đã mang theo cơm nắm và cơm sấy khô khi đi săn, đi làm đồng hoặc ra trận. Đến thời Edo, bento trở nên phổ biến hơn khi người dân mang hộp cơm sơn mài đi ngắm hoa anh đào, xem kịch kabuki. Kiểu bento "makunouchi" ra đời trong thời kỳ này, được ăn trong giờ nghỉ giữa các màn kịch. Cuối thế kỷ 19, khi đường sắt phát triển, "ekiben" xuất hiện tại các nhà ga và dần trở thành nét văn hóa riêng của hành trình đi tàu ở Nhật.

Các loại bento phổ biến ở Nhật Bản

• Makunouchi bento: loại bento truyền thống gồm cơm trắng và nhiều món nhỏ như cá nướng, trứng cuộn, chả cá, rau ninh.
• Hinomaru bento: cơm trắng với một quả mơ muối umeboshi màu đỏ ở giữa, giống lá cờ Nhật Bản.
• Noriben: cơm phủ lá rong biển, kèm cá chiên, chả cá, giản dị và phổ biến.
• Kyaraben (bento nhân vật): cơm và thức ăn được tạo hình nhân vật hoạt hình, con vật dễ thương, thường do các bà mẹ làm cho con.
• Shokado bento: hộp bento cao cấp chia ô vuông, thường phục vụ trong nhà hàng.
• Bento cửa hàng tiện lợi (konbini bento): giá phải chăng, đa dạng món như cơm cà ri, cơm gà karaage, cơm lươn.

Ekiben – bento trên những chuyến tàu

Ekiben (駅弁) là bento bán tại nhà ga, dùng để ăn trên tàu. Mỗi địa phương có ekiben riêng với nguyên liệu đặc trưng như cơm bò Kobe, cơm cua Hokkaido, cơm cá hồi, cơm gà Nagoya. Hộp đựng cũng rất độc đáo, có loại làm bằng gốm, gỗ hoặc mô phỏng hình đoàn tàu. Các nhà ga lớn như Tokyo, Kyoto, Shin-Osaka có quầy bán ekiben từ khắp nơi. Ăn bento trên tàu Shinkansen là điều hoàn toàn bình thường, nhưng trên tàu điện nội đô thì bạn nên tránh ăn uống.

Tìm hiểu thêm cách đi tàu ở Nhật trong bài hướng dẫn di chuyển bằng phương tiện công cộng ở Nhật Bản.

Vì sao bento trở thành nét đặc trưng của Nhật Bản?

• Thẩm mỹ trong ẩm thực: người Nhật quan niệm "ăn bằng mắt trước", vì vậy bento luôn được chăm chút về màu sắc và cách sắp xếp.
• Cân bằng dinh dưỡng: một hộp bento có đủ tinh bột, đạm, rau, khẩu phần vừa đủ, phù hợp lối sống lành mạnh.
• Tình cảm gia đình: những hộp cơm mẹ chuẩn bị cho con đi học, vợ chuẩn bị cho chồng đi làm là biểu tượng của sự quan tâm.
• Tiện lợi, tiết kiệm: phù hợp với nhịp sống bận rộn, có thể ăn ở văn phòng, công viên hay trên tàu.
• Tinh thần không lãng phí: bento giúp tận dụng thức ăn và ăn hết phần của mình, đúng với quan niệm "mottainai" của người Nhật.

Mua bento ở đâu khi du lịch Nhật Bản?

• Cửa hàng tiện lợi: 7-Eleven, Lawson, FamilyMart có nhiều loại bento giá phải chăng, nhân viên sẽ hâm nóng giúp bạn.
• Depachika: tầng hầm thực phẩm của các trung tâm thương mại lớn, nổi tiếng với bento cao cấp, đẹp mắt. Mua vào chiều muộn có thể được giảm giá.
• Nhà ga: quầy ekiben tại các ga lớn có hàng chục loại bento từ khắp nước Nhật.
• Siêu thị và cửa hàng bento chuyên biệt: lựa chọn tiết kiệm cho bữa trưa, bữa tối.

Gợi ý những món ăn khác nên thử có trong bài ăn gì ở Tokyo.

Lưu ý khi thưởng thức bento ở Nhật

• Hỏi nhân viên nếu muốn hâm nóng bento ở cửa hàng tiện lợi, họ thường sẽ hỏi bạn "Atatamemasu ka?" (Có cần hâm nóng không?).
• Không vừa đi vừa ăn trên phố, hãy tìm ghế ngồi trong công viên hoặc khu vực ăn uống.
• Mang rác về khách sạn hoặc bỏ đúng thùng phân loại, vì Nhật có rất ít thùng rác công cộng.
• Chú ý hạn sử dụng in trên hộp, đa số bento nên ăn trong ngày.

Các phép lịch sự khác khi ăn uống ở Nhật được tổng hợp trong bài những điều cấm kỵ ở Nhật Bản.

Thưởng thức ẩm thực Nhật Bản cùng J Travel

Hành trình Nhật Bản cùng J Travel giúp bạn khám phá ẩm thực địa phương ở nhiều vùng miền, với trưởng đoàn gợi ý món ngon và nơi mua bento, ekiben đúng chất. Một số tour còn lịch khởi hành:

• Tour Nhật Bản mùa thu 6N5Đ Cung Đường Vàng từ TP.HCM
• Tour Nhật Bản 6N5Đ: Tokyo – Phú Sĩ – Kyoto – Osaka khởi hành TP.HCM
• Tour lá đỏ Nhật Bản trọn gói visa từ Hà Nội

Xem tất cả lịch khởi hành tại trang tour du lịch Nhật Bản trọn gói.

Liên hệ J Travel để được hỗ trợ visa và đặt tour

Trụ sở chính: 369 Nguyễn Oanh, Phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh
Văn phòng TP. HCM: 12 Nguyễn Văn Thủ, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
Văn phòng Hà Nội: Số 37, Ngõ 45 Trần Thái Tông, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội

• Website: https://jtravel.com.vn/
• Hotline: 0909 953 136 – 0909 977 729
• Fanpage: Du Lịch J Travel