Ăn gì ở Cửu Trại Câu? Món Tạng, món Tứ Xuyên nên thử và đặc sản mua về

Đến Cửu Trại Câu, bên cạnh những hồ nước xanh ngọc, ẩm thực là trải nghiệm khiến nhiều du khách nhớ mãi. Vùng núi Aba là nơi giao thoa giữa ẩm thực người Tạng, người Khương và món Tứ Xuyên nổi tiếng cay tê. Bạn có thể bắt đầu buổi sáng bằng bát trà bơ nóng hổi, ăn trưa với thịt bò Yak hầm củ cải, buổi tối quây quần bên nồi lẩu bốc khói trong tiếng ca múa Tạng rộn ràng. Mỗi món ăn đều mang dấu ấn của khí hậu lạnh giá, đời sống du mục và văn hóa vùng cao.

Bài viết gợi ý ăn gì ở Cửu Trại Câu: các món Tạng nên thử, món Tứ Xuyên trên hành trình, nơi ăn uống trong khu thắng cảnh, tiệc lửa trại buổi tối, đặc sản nên mua về và những lưu ý ăn uống ở vùng cao.

Đặc trưng ẩm thực vùng núi Aba

Châu Aba nằm ở rìa cao nguyên Thanh Tạng, khí hậu lạnh, đất đai chủ yếu là đồng cỏ và rừng núi. Vì vậy ẩm thực ở đây xoay quanh những nguyên liệu chịu lạnh và giàu năng lượng: thịt bò Yak, thịt cừu, sữa và bơ Yak, lúa mạch thanh khoa, khoai tây, nấm rừng và rau núi. Người Tạng chuộng món hầm, nướng, dùng nhiều bơ sữa; người Khương có thói quen hun khói thịt treo bếp; còn ảnh hưởng của ẩm thực Tứ Xuyên mang đến vị cay tê của ớt và tiêu hoa.

Kết quả là một nền ẩm thực vừa mộc mạc vừa đậm đà, rất hợp với thời tiết lạnh. Với du khách Việt, phần lớn món Tạng không cay và dễ ăn, trong khi món Tứ Xuyên cần "làm quen" dần.

Trà bơ Yak (酥油茶) – thức uống không thể thiếu

Trà bơ được nấu từ trà gạch, bơ sữa Yak và muối, cho vào ống tre dài đánh mạnh cho quyện rồi rót ra bát. Vị béo của bơ, mặn nhẹ của muối và chát dịu của trà tạo nên hương vị lạ với người lần đầu thử, nhưng uống vài ngụm sẽ thấy ấm bụng và dễ chịu. Người Tạng uống trà bơ nhiều lần trong ngày để giữ ấm và bổ sung năng lượng ở vùng cao, và luôn mời khách một bát khi đến nhà như một phép lịch sự.

Khi được mời trà bơ, hãy nhận bằng hai tay. Nếu không muốn uống thêm, chỉ cần để bát lại, chủ nhà sẽ hiểu; còn nếu uống cạn, họ sẽ rót thêm ngay. Trong làng Tạng Thụ Chính trong khu thắng cảnh, nhiều gia đình bán trà bơ cho du khách thưởng thức tại chỗ.

Tsampa (糌粑) – món ăn chính của người Tạng

Tsampa là bột lúa mạch thanh khoa rang chín, trộn với trà bơ, đường hoặc phô mai khô rồi dùng tay vo thành viên nhỏ. Đây là món ăn chính truyền thống của người Tạng, dễ mang theo khi đi xa, ăn chắc bụng và giữ được lâu. Vị bùi của lúa mạch rang hòa với béo ngậy của bơ, ăn kèm trà bơ là bữa sáng quen thuộc của người dân vùng cao.

Nhiều nhà hàng ở Cửu Trại Câu phục vụ tsampa như một món khai vị để khách trải nghiệm; một số nơi còn cho khách tự tay vo tsampa theo cách truyền thống.

Bên cạnh tsampa, bạn còn có thể thử bánh lúa mạch thanh khoa nướng giòn, bánh chiên bơ và các loại bánh ngọt làm từ bột lúa mạch. Lúa mạch thanh khoa là loại cây trồng chủ lực của vùng cao, chịu được lạnh và gió, nên gắn bó với đời sống người Tạng từ hàng nghìn năm. Ngày nay, bột thanh khoa còn được chế biến thành mì, bánh quy và đồ uống bán làm quà.

Thịt bò Yak (牦牛肉) – đặc sản vùng cao

Bò Yak sống trên đồng cỏ cao nguyên, vận động nhiều nên thịt săn chắc, ít mỡ, giàu đạm. Ở Cửu Trại Câu, thịt bò Yak được chế biến thành nhiều món: hầm củ cải mềm thơm, nướng xiên trên than hồng, xào cay kiểu Tứ Xuyên và đặc biệt là lẩu bò Yak nóng hổi rất hợp với tiết trời lạnh.

Thịt bò Yak khô tẩm gia vị là món quà phổ biến nhất mà du khách mua về, có nhiều vị như cay, ngũ vị, tiêu đen. Hãy chọn loại đóng gói hút chân không, có nhãn mác rõ ràng.

Sữa chua Yak và rượu lúa mạch thanh khoa

Sữa chua Yak đặc, chua nhẹ, thường ăn kèm đường hoặc mật ong, là món tráng miệng được nhiều du khách yêu thích. Rượu thanh khoa nấu từ lúa mạch, nồng độ nhẹ, có vị ngọt dịu, thường xuất hiện trong các bữa tiệc lửa trại. Người Tạng có phong tục mời rượu khách bằng những bài hát chúc mừng; khi được mời, bạn có thể nhúng ngón áp út vào rượu, búng lên trời ba lần để tỏ lòng kính trọng rồi nhấp một ngụm.

Lưu ý không nên uống rượu nhiều, đặc biệt vào đêm đầu tiên ở vùng cao, để tránh mệt mỏi và say độ cao.

Nấm rừng và rau núi

Rừng núi quanh Cửu Trại Câu và Tùng Phan có nhiều loại nấm rừng quý, được thu hái vào mùa hè và mùa thu. Nấm được nấu canh, xào với thịt bò Yak hoặc nhúng lẩu, vị ngọt tự nhiên và thơm đặc trưng. Rau núi như dương xỉ, rau dại cũng thường xuất hiện trong bữa ăn của người dân địa phương. Ngoài mùa, nấm được sấy khô bán làm quà.

Lẩu Tứ Xuyên – món phải thử trên hành trình

Hành trình Cửu Trại Câu luôn đi qua Thành Đô – thành phố được UNESCO vinh danh là thành phố ẩm thực sáng tạo. Món phải thử là lẩu Tứ Xuyên với nước lẩu đỏ rực từ ớt và tiêu hoa Tứ Xuyên, nhúng lòng bò, thịt, rau, nấm, đậu phụ. Cảm giác "ma lạt" – vừa tê vừa cay – là đặc trưng không thể lẫn của ẩm thực Tứ Xuyên.

Nếu không quen ăn cay, hãy chọn nồi uyên ương hai ngăn: một bên nước lẩu đỏ cay, một bên nước dùng thanh từ xương hoặc nấm. Chén nước chấm thường là dầu mè trộn tỏi băm, giúp làm dịu vị cay. Một bữa lẩu cùng bạn bè, gia đình sau ngày dài di chuyển là trải nghiệm rất "Tứ Xuyên".

Những món Tứ Xuyên nổi tiếng khác

Đậu phụ Ma Bà (麻婆豆腐) là đậu phụ non nấu với thịt băm, tương đậu cay và tiêu Tứ Xuyên, ăn với cơm trắng rất đưa cơm. Gà Cung Bảo (宫保鸡丁) là gà thái hạt lựu xào đậu phộng, ớt khô, vị chua ngọt cay hài hòa – món dễ ăn nhất với khẩu vị Việt. Cá luộc cay (水煮鱼) là cá lát mỏng ngập trong dầu ớt đỏ rực, dành cho người mê cay.

Ở Thành Đô, đừng bỏ qua các món ăn vặt như mì Đảm Đảm, hoành thánh dầu ớt, bánh trôi, sủi cảo chua cay. Những con phố như Khoan Trách Hạng Tử, Cẩm Lý là nơi lý tưởng để thử nhiều món trong một buổi tối.

Ăn uống trong khu thắng cảnh Cửu Trại Câu

Bên trong khu thắng cảnh, nơi ăn uống chính là trung tâm dịch vụ gần thác Nặc Nhật Lãng, phục vụ buffet và món gọi; giá cao hơn bên ngoài khá nhiều. Rải rác ở các trạm xe có quầy bán nước, đồ ăn nhẹ, ngô luộc, khoai nướng. Kinh nghiệm là mang theo bánh mì, trái cây, sô-cô-la, hạt khô và bình nước giữ nhiệt để ăn nhẹ trên đường đi bộ; tuyệt đối không ăn uống, xả rác gần hồ.

Trong tour của J Travel, bữa trưa ngày tham quan Cửu Trại Câu thường được sắp xếp tại khu Nặc Nhật Lãng để đoàn nghỉ ngơi giữa hai buổi tham quan, nạp năng lượng cho buổi chiều lên khu Trường Hải.

Buổi tối ở thị trấn Cửu Trại Câu

Thị trấn Chương Trát ngoài cổng khu thắng cảnh có nhiều nhà hàng lẩu, món Tứ Xuyên và món Tạng. Một trải nghiệm phổ biến là bữa tối kèm tiệc lửa trại, ca múa Tạng – Khương, nơi du khách được mời trà bơ, rượu thanh khoa và cùng nhảy vòng tròn quanh đống lửa với người địa phương. Ngoài ra còn có các chương trình biểu diễn nghệ thuật Tạng quy mô lớn trong nhà hát với âm nhạc, ánh sáng hiện đại.

Bữa tối trong tour thường là những mâm cơm nhiều món kiểu Trung Hoa với rau xào, thịt kho, canh nóng, cơm trắng, xen kẽ một vài món đặc sản địa phương như thịt bò Yak, lẩu nấm. Các nhà hàng phục vụ đoàn quen với khẩu vị khách Việt nên thường giảm cay, hướng dẫn viên cũng có thể đặt thêm món theo yêu cầu.

Nếu đi tự túc, hãy thử ghé những quán nhỏ do người Tạng mở trong thị trấn: không gian ấm cúng với bếp lò giữa nhà, thảm dệt nhiều màu, chủ quán nhiệt tình giới thiệu món. Giá cả ở đây thường dễ chịu hơn các nhà hàng lớn, và bạn sẽ có cơ hội trò chuyện, tìm hiểu đời sống của người dân vùng cao. Một bát mì thịt bò Yak nóng hổi vào buổi tối lạnh giá là trải nghiệm rất đáng nhớ.

Đặc sản Cửu Trại Câu nên mua về

Món quà phổ biến nhất là thịt bò Yak khô với nhiều hương vị. Nấm rừng sấy khô của vùng núi Aba dùng nấu canh, hầm rất ngon. Trà và trà bơ hòa tan dễ mang theo. Tiêu Tứ Xuyên và tương ớt đậu nên mua ở siêu thị Thành Đô để có giá tốt. Đồ thủ công Tạng như vòng tay, khăn, túi dệt cũng là món quà ý nghĩa; nên mặc cả nhẹ nhàng.

Lưu ý quy định hải quan khi mang thực phẩm từ thịt về Việt Nam; nên chọn sản phẩm đóng gói, có nhãn mác rõ ràng. Gợi ý thêm: du lịch Trung Quốc mua gì làm quà.

Lưu ý ăn uống khi đi Cửu Trại Câu

Hãy ăn chín, uống nước đóng chai hoặc nước đun sôi. Ở vùng cao nên ăn đủ tinh bột và không bỏ bữa để cơ thể có năng lượng, tránh mệt mỏi. Hạn chế đồ quá cay, nhiều dầu nếu dạ dày nhạy cảm, mang theo thuốc tiêu hóa phòng khi cần. Người ăn chay nên báo trước cho hướng dẫn viên để được sắp xếp món phù hợp.

Ngoài ra, nên mang theo một ít đồ ăn quen thuộc như mì gói, ruốc, kẹo gừng cho những lúc nhớ vị nhà hoặc khi dạ dày cần nghỉ ngơi sau nhiều bữa cay.

Khám phá thêm văn hóa người Tạng trong bài làng Tây Tạng Cửu Trại Câu và xem các hành trình tại danh mục tour Cửu Trại Câu.

Bài viết liên quan

• Làng Tây Tạng Cửu Trại Câu
• Kinh nghiệm du lịch Cửu Trại Câu từ A–Z
• Cổ trấn Lạc Đới Thành Đô
• Lẩu Tỳ Bà Viên Trùng Khánh

Nguồn tham khảo: Wikipedia (Butter tea, Tsampa, Sichuan cuisine), UNESCO Creative Cities (Thành Đô – thành phố ẩm thực). Nguồn ảnh: J Travel (ảnh thực tế các đoàn khách); Wikimedia Commons – Alpha (CC BY-SA 2.0); yuhanlikefilm (CC0); Assassas77 (CC BY-SA 4.0); Breaknet2025 (CC BY 4.0); Shisma (CC BY 4.0); Yosomono (CC BY 2.0); Sichuanfoodlover (CC BY-SA 4.0); N509FZ (CC BY-SA 4.0); Alpha from Melbourne, Australia (CC BY-SA 2.0); Ragesoss (CC BY-SA 3.0).