Lưu Ý Khi Ở Mỹ: Cẩm Nang Ứng Xử Cho Khách Lần Đầu Đi Tour

Lưu ý khi ở Mỹ là những điều nhỏ mà ít ai dặn trước, nhưng lại quyết định chuyến đi suôn sẻ hay lúng túng: khi nào phải tip, có được uống nước máy không, qua đường thế nào, gặp cảnh sát nên làm gì, vì sao không nên xoa đầu trẻ em người lạ. Bài viết này là cẩm nang dùng "trong chuyến đi", gom kinh nghiệm khi ở Mỹ mà hướng dẫn viên J Travel đúc kết sau nhiều đoàn tour Mỹ thành 8 nhóm chủ đề, mỗi nhóm giải thích vì sao người Mỹ làm vậy để bạn dễ nhớ hơn là học thuộc. Phần chuẩn bị trước chuyến đi như visa, chọn tour, hành lý có trong bài kinh nghiệm du lịch Mỹ từ A-Z.

1. Văn hóa và giao tiếp

Lịch sự bằng những câu ngắn

Người Mỹ nói "Hi", "Thank you", "Excuse me" và "Sorry" nhiều hơn người Việt rất nhiều, kể cả với nhân viên quán cà phê hay tài xế xe buýt. Đây không phải khách sáo mà là phép lịch sự tối thiểu. Bạn chỉ cần đáp lại bằng đúng mấy câu đó là đủ để mọi giao tiếp trở nên dễ chịu, và người đối diện sẽ sẵn lòng giúp hơn khi bạn cần hỏi đường hay nhờ chụp ảnh.

Tôn trọng khoảng cách và chuyện riêng

Khi xếp hàng, người Mỹ thường đứng cách nhau khoảng một sải tay, không chen ngang và không chạm vào người lạ. Lỡ va vào ai thì nói "Sorry" ngay. Với người mới quen, tránh hỏi tuổi, thu nhập, cân nặng, tôn giáo hay quan điểm chính trị, vì đó là những chủ đề họ coi là riêng tư. Ở nơi công cộng như nhà hàng, bảo tàng, tàu điện hay hành lang khách sạn buổi tối, hãy nói nhỏ, nhất là khi đi theo đoàn đông người.

Điều cấm kỵ ở Mỹ: trẻ em người lạ

Ở Việt Nam, xoa đầu hay bế thử em bé dễ thương là cử chỉ thân thiện. Ở Mỹ, chạm vào, bế hay chụp ảnh con người khác khi chưa được cha mẹ cho phép bị xem là xâm phạm và có thể khiến phụ huynh phản ứng gay gắt. Muốn khen, bạn chỉ cần mỉm cười và nói với cha mẹ bé một câu như "Your baby is so cute".

2. Tiền bạc và tip

Hai điều khiến khách Việt bất ngờ nhất khi trả tiền ở Mỹ là giá niêm yết chưa gồm thuế và tiền tip gần như là bắt buộc. Thuế bán hàng thường khoảng 6 đến 10 phần trăm tùy bang và chỉ được cộng khi tính tiền ở quầy, nên hóa đơn luôn cao hơn con số trên kệ (chi tiết trong bài thuế mua hàng ở Mỹ). Tip không ghi trong giá nhưng là một phần thu nhập của người phục vụ, nên bỏ qua sẽ bị coi là thiếu tôn trọng. Bảng dưới đây là mức tham khảo phổ biến:

Muốn biết khi nào được bỏ qua tip và cách tính nhanh, xem bài tiền tip ở Mỹ. Về tiền mặt, nên mang nhiều tờ 1, 5, 10 và 20 đô la vì tờ 100 khó tiêu ở cửa hàng nhỏ và bất tiện khi cần tip. Khi quẹt thẻ Việt Nam, nếu máy POS hỏi muốn thanh toán bằng đồng tiền nào, hãy luôn chọn USD để ngân hàng của bạn quy đổi, tránh tỷ giá bất lợi của máy. Cách chia tiền mặt và thẻ hợp lý có trong bài đổi tiền đi Mỹ.

3. Đi lại và giao thông

Xe ở Mỹ chạy bên phải giống Việt Nam, nhưng tốc độ nhanh hơn và tài xế ít bấm còi cảnh báo. Vì vậy chỉ nên qua đường ở vạch dành cho người đi bộ và chờ đèn hình người sáng. Băng qua đường tùy tiện, người Mỹ gọi là jaywalking, vừa nguy hiểm vừa có thể bị phạt ở một số thành phố. Cũng cần nhìn kỹ cả hai phía ở đường một chiều, và để ý xe được phép rẽ phải khi đèn đỏ ở nhiều bang.

Ngoài giờ tour, gọi Uber hoặc Lyft là cách an toàn và tiện nhất để đi lại, giá hiện trước trên ứng dụng nên không lo bị chặt chém. Ở New York và Washington DC, tàu điện ngầm thường nhanh hơn xe vì tránh được kẹt đường. So sánh chi tiết các phương tiện có trong bài đi lại ở Mỹ.

Một lưu ý riêng cho khách đi đoàn: xe du lịch ở Mỹ chỉ được dừng đỗ trong thời gian giới hạn tại nhiều điểm tham quan. Trễ giờ tập trung vài phút có thể khiến xe bị phạt hoặc cả đoàn lỡ lịch trình phía sau, nên hãy canh đồng hồ sớm hơn giờ hẹn một chút.

4. Ăn uống

Nước máy ở hầu hết các thành phố lớn của Mỹ đạt chuẩn uống trực tiếp, và nhà hàng sẽ phục vụ nước lọc miễn phí nếu bạn xin "tap water", không cần gọi nước suối đóng chai. Khẩu phần ăn ở Mỹ rất lớn, một đĩa chính thường đủ cho hai người Việt; bạn có thể gọi một món chia đôi hoặc xin hộp mang phần thừa về, việc này hoàn toàn bình thường.

Khi vào nhà hàng có biển "Please wait to be seated", hãy đứng chờ nhân viên dẫn đến bàn thay vì tự chọn chỗ. Với rượu bia, độ tuổi tối thiểu là 21 và quán có quyền yêu cầu xem giấy tờ tùy thân, nên mang theo bản sao hộ chiếu. Uống rượu ngoài đường hoặc trên phương tiện công cộng bị cấm ở hầu hết nơi.

Gợi ý món nên thử ở từng thành phố có trong bài ăn gì ở Mỹ, còn khi nhớ phở, cơm tấm thì hãy tìm đến khu người Việt ở Mỹ.

5. An toàn

Số khẩn cấp duy nhất cần nhớ ở Mỹ là 911, dùng chung cho cảnh sát, cứu hỏa và cấp cứu, gọi được từ mọi điện thoại kể cả khi không có sim nội địa. Hộ chiếu nên để trong két an toàn của khách sạn; khi đi chơi chỉ cần mang bản sao hoặc ảnh chụp, bản gốc chỉ mang theo khi bay nội địa hay qua biên giới.

Ở Times Square, Hollywood hay Las Vegas thường có người hóa trang nhân vật mời chụp ảnh rồi đòi tiền, hoặc người dúi đĩa nhạc, tờ rơi vào tay. Cách xử lý đơn giản là nói "No, thank you" và đi tiếp, không cầm bất cứ thứ gì. Các chiêu lừa khác và cách giữ đồ có trong bài an toàn khi du lịch Mỹ.

Khi gặp cảnh sát

Cảnh sát Mỹ thường lịch sự nhưng rất cảnh giác với cử động bất ngờ. Nếu được hỏi chuyện, hãy bình tĩnh, giữ hai tay trong tầm nhìn, làm theo hướng dẫn và trả lời ngắn gọn, tuyệt đối không chạm vào người cảnh sát. Nếu đang lái xe mà bị yêu cầu dừng, hãy ngồi yên trong xe, đặt tay lên vô lăng và chờ họ đến, không tự mở cửa bước ra.

6. Sức khỏe

Chi phí y tế ở Mỹ thuộc hàng đắt nhất thế giới, một lần vào phòng cấp cứu có thể tốn hàng nghìn đô la. Vì vậy hãy luôn mang thẻ bảo hiểm du lịch và gọi đường dây hỗ trợ của bảo hiểm trước khi đến cơ sở y tế để được hướng dẫn nơi chấp nhận bảo lãnh. Đọc thêm bài chi phí y tế ở Mỹ và bảo hiểm du lịch Mỹ để chọn gói phù hợp.

Thuốc kê đơn ở Mỹ chỉ bán khi có đơn của bác sĩ Mỹ, nên hãy mang đủ thuốc dùng hằng ngày từ Việt Nam kèm đơn thuốc tiếng Anh. Các hiệu thuốc như CVS hay Walgreens vẫn bán sẵn thuốc thông dụng không cần đơn như hạ sốt, cảm cúm, đau bụng. Với chênh lệch múi giờ, hai ngày đầu hãy cố ngủ theo giờ Mỹ, ra nắng buổi sáng và uống nhiều nước; mẹo chi tiết trong bài múi giờ Mỹ và cách chống jet lag.

7. Luật lệ ở Mỹ khách du lịch cần biết

Phần lớn luật lệ ở Mỹ mà du khách hay vi phạm đều xuất phát từ thói quen ở nhà. Hút thuốc bị cấm trong nhà hàng, khách sạn và nhiều công viên, bãi biển; hút trong phòng khách sạn có thể bị tính phí vệ sinh rất cao. Xả rác nơi công cộng bị phạt ở hầu hết thành phố, và nhiều nơi phân loại riêng thùng tái chế với rác thường.

Hai quy định liên quan đến nhập cảnh cần nhớ kỹ. Thứ nhất, thịt và trái cây tươi bị cấm mang vào Mỹ, hãy khai báo trung thực tại cửa khẩu để tránh bị phạt (xem bài câu hỏi nhập cảnh Mỹ). Thứ hai, ngày được phép ở lại ghi trên hồ sơ I-94, không phải trên visa; ở quá hạn dù chỉ một ngày cũng có thể khiến visa bị hủy hiệu lực. Cách tra I-94 có trong bài visa Mỹ được ở bao lâu.

8. Mua sắm và liên lạc

Cửa hàng ở Mỹ cho đổi trả rất thoải mái trong thời hạn quy định nếu bạn còn giữ hóa đơn, nên đừng vứt hóa đơn cho đến khi về nước. Khác với châu Âu, Mỹ không có chương trình hoàn thuế cho khách du lịch. Gợi ý món nên mua có trong bài mua gì ở Mỹ làm quà và Black Friday ở Mỹ.

Để luôn giữ liên lạc, hãy cài eSIM trước khi bay, lưu sẵn số hướng dẫn viên và địa chỉ khách sạn bằng tiếng Anh trong điện thoại; cách chọn gói có trong bài eSIM đi Mỹ.

Văn hóa Mỹ khách du lịch cần biết: tóm tắt

Nếu phải gói các điều cần biết khi đến Mỹ vào một câu, đó là: lịch sự, đúng giờ, tôn trọng không gian riêng, tip đầy đủ và tuân thủ luật lệ. Người Mỹ cởi mở và sẵn sàng giúp du khách, nhất là khi bạn hỏi lịch sự bằng vài câu tiếng Anh đơn giản, nên những khác biệt ban đầu sẽ nhanh chóng trở thành trải nghiệm thú vị. Việc còn lại là chọn mùa đẹp theo bài thời tiết Mỹ theo tháng và một tour du lịch Mỹ phù hợp, chẳng hạn tour Bờ Tây 7 ngày cho lần đầu.

Nếu bạn đang ở giai đoạn chuẩn bị, nên đọc theo thứ tự: lần đầu đi Mỹ nên chọn tour nào, tour Mỹ 7, 9 hay 11 ngày, dự trù chi phí đi tour Mỹ rồi đến chuẩn bị hành lý đi Mỹ.

Nguồn tham khảo: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ – thông tin cho du khách quốc tế; Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ – chất lượng nước máy; Kinh nghiệm dẫn đoàn của hướng dẫn viên J Travel.

Nguồn ảnh: Drinking Fountain, Park Road, Liverpool – Rodhullandemu (CC BY-SA 3.0); NYPD Police officer (48529090452) – spurekar (CC BY 2.0); Times Sq Apr 2017 03 – Epicgenius (CC BY-SA 4.0). Ảnh còn lại: J Travel.