Cửu Trại Câu cao bao nhiêu? Có bị say độ cao không và cách phòng tránh

"Cửu Trại Câu cao bao nhiêu, đi có bị say độ cao không?" là nỗi lo phổ biến của du khách Việt Nam, nhất là người lớn tuổi, người có bệnh nền hoặc lần đầu lên vùng núi cao. Nhiều người từng nghe kể về những chuyến đi Tây Tạng, Shangrila hay Á Đinh với cảm giác đau đầu, khó thở và lo rằng Cửu Trại Câu cũng vậy. Tin tốt là khu thắng cảnh chính không quá cao; tuy vậy các điểm thường đi kèm như Hoàng Long, sân bay Cửu Trại Hoàng Long hay núi Tứ Cô Nương lại vượt mốc 3.000 m.

Bài viết giải thích độ cao từng điểm trên hành trình, vì sao cơ thể bị say độ cao, dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh trước và trong chuyến đi, kèm lời khuyên cho người lớn tuổi và trẻ em để chuyến đi trọn vẹn và an toàn.

Cửu Trại Câu cao bao nhiêu mét?

Cửu Trại Câu là một thung lũng sâu kẹp giữa những dãy núi cao. Khu vực cổng và các làng Tạng ở thung lũng Thụ Chính nằm ở độ cao khoảng 2.000–2.400 m. Càng đi sâu vào hai nhánh Nhật Tắc và Tắc Tra Oa, độ cao càng tăng: rừng nguyên sinh ở cuối thung lũng Nhật Tắc và hồ Trường Hải ở cuối Tắc Tra Oa đều ở khoảng 3.000 m trở lên. Các đỉnh núi bao quanh cao hơn 4.500 m nhưng du khách không leo lên đó.

Như vậy, phần lớn thời gian trong ngày tham quan bạn ở dưới 2.500 m. Chỉ khoảng một đến hai giờ ở khu Trường Hải và rừng nguyên sinh là ở mức trên 3.000 m, và lộ trình đi xe lên rồi đi bộ xuống giúp giảm đáng kể việc gắng sức ở độ cao này.

Đi Cửu Trại Câu có bị say độ cao không?

Say độ cao thường xuất hiện khi lên trên khoảng 2.500 m quá nhanh, cơ thể chưa kịp thích nghi với lượng oxy thấp hơn. Ở Cửu Trại Câu, phần lớn du khách khỏe mạnh không gặp vấn đề nghiêm trọng; một số người có thể thấy hơi khó thở, tim đập nhanh khi leo bậc ở khu Trường Hải hoặc rừng nguyên sinh – đó là phản ứng bình thường và sẽ hết khi bạn nghỉ vài phút. Theo kinh nghiệm dẫn đoàn của J Travel, rất hiếm khách phải dừng tham quan vì độ cao ở Cửu Trại Câu.

Nguy cơ cao hơn đến từ hai tình huống. Thứ nhất là bay thẳng từ Thành Đô (khoảng 500 m) lên sân bay Cửu Trại Hoàng Long (khoảng 3.448 m) chỉ trong chưa đầy một giờ. Thứ hai là tham quan Hoàng Long ở độ cao 3.200–3.600 m ngay trong ngày đầu lên núi. Đi tàu cao tốc rồi xe lên dần, nghỉ một đêm ở thị trấn Cửu Trại Câu trước khi đi Hoàng Long sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn.

Vì sao lên cao lại bị mệt?

Càng lên cao, áp suất không khí càng giảm, lượng oxy trong mỗi hơi thở cũng ít đi. Ở độ cao khoảng 3.000 m, mỗi hơi thở chỉ mang vào lượng oxy bằng khoảng ba phần tư so với ở đồng bằng. Cơ thể phản ứng bằng cách thở nhanh hơn, tim đập nhanh hơn để bù lại. Nếu lên cao quá nhanh, quá trình thích nghi chưa kịp diễn ra và các triệu chứng như đau đầu, mệt mỏi xuất hiện.

Mức độ say độ cao không phụ thuộc nhiều vào thể lực. Người trẻ khỏe, chơi thể thao thường xuyên vẫn có thể bị nếu gắng sức, trong khi nhiều người lớn tuổi đi chậm rãi lại không sao. Vì vậy điều quan trọng nhất là nhịp độ: đi chậm, nghỉ thường xuyên và lắng nghe cơ thể mình.

Dấu hiệu say độ cao cần nhận biết

Dấu hiệu phổ biến nhất là đau đầu, cảm giác nặng đầu, thường xuất hiện vài giờ sau khi lên cao. Đi kèm có thể là mệt mỏi bất thường, chóng mặt, buồn nôn, chán ăn, khó ngủ hoặc ngủ chập chờn vào đêm đầu tiên, thở nhanh và hụt hơi khi vận động nhẹ. Các triệu chứng nhẹ này thường giảm sau khi nghỉ ngơi, uống nước và không lên cao thêm.

Cần đặc biệt chú ý nếu xuất hiện khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi, ho nhiều, lú lẫn, nói lắp hoặc đi đứng loạng choạng. Đây là dấu hiệu nghiêm trọng, cần báo ngay cho hướng dẫn viên, tìm hỗ trợ y tế và xuống độ cao thấp hơn càng sớm càng tốt. Ở Cửu Trại Câu tình huống này rất hiếm, nhưng biết trước giúp bạn xử lý bình tĩnh.

Chuẩn bị trước chuyến đi

Người có bệnh tim mạch, huyết áp, hô hấp, thiếu máu hoặc phụ nữ mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi đặt tour, đồng thời báo cho công ty du lịch để được sắp xếp phù hợp. Vài ngày trước khi bay, hãy ngủ đủ giấc, tránh thức khuya và hạn chế rượu bia. Nếu bác sĩ chỉ định thuốc dự phòng, dùng đúng hướng dẫn; tuyệt đối không tự ý dùng thuốc theo lời truyền miệng.

Hãy chuẩn bị đủ áo ấm, vì lạnh làm cơ thể mệt nhanh hơn và dễ nhầm lẫn với triệu chứng say độ cao. Một chiếc bình nước giữ nhiệt và vài thanh sô-cô-la, kẹo năng lượng trong ba lô cũng rất hữu ích.

Cách phòng say độ cao trong chuyến đi

Khi đã lên vùng cao, hãy đi chậm và nói ít khi leo dốc, không chạy nhảy để chụp ảnh. Uống nước thường xuyên, mỗi lần một ít, vì không khí khô làm cơ thể mất nước nhanh mà bạn không nhận ra. Ăn đủ bữa, ưu tiên tinh bột vì cơ thể sử dụng tinh bột hiệu quả hơn khi thiếu oxy. Đêm đầu tiên ở vùng cao không nên uống rượu bia và tránh tắm nước nóng quá lâu.

Tại các cửa hàng ở khu thắng cảnh và Hoàng Long có bán bình oxy nhỏ, giá không đắt, bạn có thể mua một bình để dùng khi cảm thấy khó thở. Ở Trung Quốc, nhiều du khách còn uống viên hoặc nước "hồng cảnh thiên" (rhodiola) trước khi lên vùng cao; đây là thói quen phổ biến nhưng hiệu quả chưa được chứng minh rõ ràng, nếu muốn dùng hãy hỏi ý kiến bác sĩ.

Ăn, ngủ và nghỉ ngơi ở vùng cao

Giấc ngủ đêm đầu tiên ở độ cao khoảng 2.000 m của thị trấn Cửu Trại Câu thường không sâu bằng ở nhà, đó là điều bình thường. Hãy chọn khách sạn có sưởi ấm tốt, mặc đồ ngủ ấm, uống một cốc nước ấm trước khi ngủ và để phòng thông thoáng vừa phải. Bữa tối nên ăn vừa đủ, tránh quá no hoặc quá cay.

Buổi sáng trước khi vào khu thắng cảnh, ăn sáng đầy đủ với cháo, bánh bao, trứng, sữa nóng. Một cơ thể đủ năng lượng và được nghỉ ngơi tốt là cách phòng say độ cao hiệu quả nhất.

Phân biệt say độ cao với say xe và cảm lạnh

Trên hành trình lên Cửu Trại Câu, không phải cảm giác mệt nào cũng là say độ cao. Đường từ ga Hoàng Long Cửu Trại vào khu thắng cảnh có nhiều khúc cua, người dễ say xe sẽ thấy chóng mặt, buồn nôn – triệu chứng này hết nhanh khi xuống xe và nghỉ ngơi. Ngược lại, say độ cao thường xuất hiện vài giờ sau khi lên cao, kèm đau đầu và không giảm ngay khi xuống xe. Nếu dễ say xe, hãy ngồi hàng ghế đầu, nhìn ra xa và dùng thuốc chống say trước khi khởi hành.

Cảm lạnh cũng dễ bị nhầm với say độ cao, vì nhiệt độ chênh lệch lớn giữa Thành Đô và vùng núi. Nhức đầu kèm sổ mũi, đau họng thường là do lạnh. Mặc đủ ấm, giữ ấm cổ và đầu, uống nước ấm là cách phòng tốt nhất. Khi không chắc chắn, hãy báo cho hướng dẫn viên để được theo dõi và hỗ trợ kịp thời; mọi đoàn của J Travel đều mang theo túi thuốc cơ bản và có phương án liên hệ cơ sở y tế gần nhất.

Người lớn tuổi, trẻ em có đi được không?

Được. Rất nhiều đoàn khách lớn tuổi của J Travel đã tham quan Cửu Trại Câu thoải mái nhờ xe buýt nội khu và lộ trình đi bộ xuôi dốc. Người lớn tuổi nên đi chậm, nghỉ thường xuyên, có thể bỏ qua đoạn đường ván gỗ dài ở khu Trường Hải. Với Hoàng Long, nên đi cáp treo lên và chỉ đi bộ một phần tuyến nếu thấy mệt.

Trẻ nhỏ thường thích nghi tốt nhưng khó diễn đạt triệu chứng. Cha mẹ nên quan sát nếu bé quấy khóc, bỏ ăn, ngủ li bì hoặc nôn, và cho bé uống nước thường xuyên, mặc đủ ấm.

Với gia đình đi cùng ông bà, hãy chủ động trao đổi với hướng dẫn viên ngay từ đầu chuyến để được sắp xếp chỗ ngồi gần cửa xe, phòng khách sạn ở tầng thấp và lịch trình đi bộ nhẹ nhàng hơn.

Các điểm cao hơn thường đi kèm

Hoàng Long là điểm cao nhất thường có trong lịch trình Cửu Trại Câu, khoảng 3.200–3.600 m. Nếu có thể, hãy đi Hoàng Long sau khi đã ngủ một đêm ở thị trấn Cửu Trại Câu, đi cáp treo lên và đi bộ xuống chậm rãi. Xem thêm bài khám phá Hoàng Long.

Núi Tứ Cô Nương cũng cao: trấn Nhật Long dưới chân núi khoảng 3.200 m, các thung lũng tham quan khoảng 3.200–3.800 m. Gia Cô Sơn – nơi trượt tuyết mùa đông – yêu cầu vận động mạnh, nên nghỉ giữa các lượt trượt. Tìm hiểu thêm về núi Tứ Cô Nương.

Chọn lịch trình giúp giảm nguy cơ say độ cao

Lịch trình lên dần bằng tàu cao tốc và xe, nghỉ một đêm ở Cửu Trại Câu (khoảng 2.000 m) trước khi đi Hoàng Long là cách an toàn hơn so với bay thẳng lên sân bay 3.448 m rồi tham quan ngay. Các tour trong danh mục tour Cửu Trại Câu được thiết kế với nhịp độ vừa phải, hướng dẫn viên theo dõi sức khỏe của đoàn suốt hành trình và luôn có phương án hỗ trợ khi cần.

Xem thêm kinh nghiệm du lịch Cửu Trại Câu và bài viết về say độ cao khi đi Shangrila – Ngọc Long Tuyết Sơn để có thêm kinh nghiệm ở vùng cao.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ nếu bạn có bệnh nền.

Bài viết liên quan

• Kinh nghiệm du lịch Cửu Trại Câu từ A–Z
• Cửu Trại Câu ở đâu, cách đi
• Những lưu ý khi du lịch Cửu Trại Câu
• Say độ cao khi đi Shangrila

Nguồn tham khảo: Wikipedia (Jiuzhaigou), Travel China With Me (Hoàng Long), Asia Odyssey Travel (độ cao Cửu Trại Câu), CDC Yellow Book (say độ cao). Nguồn ảnh: J Travel (ảnh thực tế các đoàn khách); Wikimedia Commons – Kenneth Lu (CC BY 2.0); rheins (CC BY 3.0); xiquinhosilva (CC BY 2.0); Thehistorianisaac (CC0).