Lễ hội Maslenitsa: tuần lễ bánh blini tiễn mùa đông của người Nga

Sau mấy tháng tuyết phủ, người Nga đón mùa xuân bằng một tuần lễ vui nhộn bậc nhất trong năm: lễ hội Maslenitsa. Khắp các quảng trường, công viên thơm mùi bánh blini nướng, tiếng đàn balalaika, những chiếc xe trượt tuyết chở trẻ em và cuối tuần là ngọn lửa đốt hình nộm bà chúa mùa đông. Bài viết giải thích Maslenitsa là gì, diễn ra khi nào, phong tục từng ngày, nơi xem đẹp nhất và kinh nghiệm cho du khách muốn đi du lịch Nga đúng dịp này.

Maslenitsa là gì?

Maslenitsa (đọc gần như "mát-xlê-ni-xa") có gốc từ chữ "maslo" nghĩa là bơ, vì vậy còn được gọi là "tuần lễ bơ" hay "tuần lễ bánh blini". Lễ hội có nguồn gốc từ tín ngưỡng Slav cổ, khi người xưa làm lễ tiễn mùa đông khắc nghiệt và cầu mong mặt trời trở lại, mùa màng bội thu. Khi Chính thống giáo du nhập, lễ hội được giữ lại và gắn với tuần cuối cùng trước Mùa Chay lớn: trong tuần này người ta kiêng thịt nhưng vẫn được ăn bơ, sữa, trứng, cá, nên bánh blini trở thành món chính.

Ngày nay, Maslenitsa là lễ hội dân gian được yêu thích nhất ở Nga. Không phải ngày nghỉ chính thức, nhưng các thành phố đều tổ chức hội chợ, biểu diễn và trò chơi ngoài trời, đặc biệt vào cuối tuần.

Maslenitsa diễn ra khi nào?

Vì phụ thuộc lịch Phục Sinh của Chính thống giáo, Maslenitsa không có ngày cố định mà rơi vào tuần thứ tám trước lễ Phục Sinh, thường cuối tháng 2 hoặc tháng 3. Năm 2027, Phục Sinh Chính thống là ngày 2/5 nên Maslenitsa diễn ra khoảng 8–14/3/2027. Năm 2028, Phục Sinh rơi vào 16/4, Maslenitsa khoảng 21–27/2/2028. Những ngày sôi động nhất thường là thứ Bảy và Chủ nhật cuối tuần lễ.

Bánh blini: linh hồn của lễ hội

Bánh blini là loại bánh kếp mỏng làm từ bột mì, sữa, trứng, bơ, nướng trên chảo thành hình tròn vàng ruộm. Hình dáng và màu sắc của bánh tượng trưng cho mặt trời, nên ăn blini là cách "đón mặt trời" về sau mùa đông dài. Blini được ăn với bơ, kem chua smetana, mật ong, mứt, sữa đặc, cá hồi hoặc trứng cá. Theo phong tục, chiếc bánh đầu tiên thường dành tặng người đã khuất hoặc người nghèo. Trong tuần lễ, các gia đình thi nhau làm bánh, các quầy hàng trên phố bán blini nóng với đủ loại nhân. Đọc thêm ẩm thực Nga.

Phong tục 7 ngày của tuần Maslenitsa

Mỗi ngày trong tuần Maslenitsa có tên gọi và phong tục riêng, nhiều phong tục xoay quanh các mối quan hệ gia đình, đặc biệt giữa mẹ vợ và con rể:

Ngày cuối cùng, Chủ nhật Tha thứ, mọi người nói với nhau "Xin hãy tha thứ cho tôi" và đáp lại "Chúa sẽ tha thứ", để bước vào Mùa Chay với tâm hồn thanh thản. Buổi chiều, hình nộm bà chúa mùa đông được đốt trong lửa lớn, tượng trưng cho việc tiễn mùa đông ra đi.

Những hoạt động đặc trưng

Ngoài ăn blini, lễ hội có rất nhiều trò chơi dân gian: trượt xe trượt tuyết từ dốc cao, đi xe ngựa kéo, đánh trận tuyết, xây và "công phá" pháo đài tuyết, leo cột trơn để lấy quà trên đỉnh, kéo co, đấu vật. Các đoàn ca múa trong trang phục truyền thống hát dân ca, nhảy vòng tròn. Ở các hội chợ, du khách có thể mua búp bê matryoshka, khăn hoa Pavlovo Posad, đồ gốm, mật ong. Buổi tối, nhiều nơi có hòa nhạc và lửa trại.

Xem Maslenitsa ở đâu?

Moscow

Moscow tổ chức lễ hội Maslenitsa ở nhiều quảng trường trung tâm như khu vực Quảng trường Đỏ, Manezh, Revolution, với các gian hàng nhà gỗ bán blini và đồ thủ công. Khu bảo tàng Kolomenskoye là nơi có không khí dân gian đặc sắc nhất với trò chơi truyền thống, biểu diễn và nghi lễ đốt hình nộm. Công viên Gorky, VDNKh, Sokolniki cũng có chương trình riêng. Đọc thêm công viên Kolomenskoye.

Saint Petersburg

Ở Saint Petersburg, lễ hội thường diễn ra trên bãi biển của Pháo đài Peter – Paul, quảng trường và các công viên lớn, với hội chợ, trò chơi và nghi lễ đốt hình nộm bên sông Neva đóng băng. Xem thêm Pháo đài Peter – Paul.

Ngoài hai thành phố lớn

Những thị trấn cổ trong Vành đai Vàng như Suzdal tổ chức Maslenitsa rất mộc mạc, đậm chất làng quê Nga. Công viên nghệ thuật Nikola-Lenivets ở vùng Kaluga nổi tiếng với những tác phẩm sắp đặt khổng lồ được đốt trong đêm Maslenitsa. Đọc thêm Vành đai Vàng.

Kinh nghiệm đi Nga dịp Maslenitsa

Cuối tháng 2 – tháng 3, Moscow vẫn còn tuyết, nhiệt độ ban ngày quanh 0°C, ban đêm có thể âm 5 đến âm 10°C. Trang phục cần như mùa đông: áo giữ nhiệt, áo phao, mũ len, găng tay và giày chống trơn, vì sẽ đứng ngoài trời khá lâu. Hoạt động đông nhất vào cuối tuần, nên giữ đồ cẩn thận. Thử blini ở các quầy trên phố nhưng nên chọn nơi đông khách, bánh nướng tại chỗ. Lịch trình tour có thể ghép một buổi tham gia lễ hội vào ngày cuối tuần. Đọc thêm mặc gì khi đi du lịch Nga.

Dịp Maslenitsa không trùng Tết Nguyên đán, thường sau Tết khoảng 3–5 tuần. Nếu Quý khách muốn kết hợp tuyết trắng và lễ hội, chuyến đi cuối tháng 2 hoặc đầu tháng 3 là lựa chọn rất đáng cân nhắc, lại tránh được cao điểm giá vé Tết. Xem du lịch Nga dịp Tết và lịch lễ hội Nga trong năm.

Maslenitsa trong văn hóa và nghệ thuật Nga

Không khí rộn ràng của Maslenitsa đã đi vào nhiều tác phẩm nghệ thuật. Họa sĩ Boris Kustodiev vẽ nhiều bức tranh "Maslenitsa" rực rỡ sắc màu với xe trượt tuyết, đền đài mái vòm và đám đông vui hội, nay là những tác phẩm quen thuộc trong các bảo tàng Nga. Vở kịch "Cô gái Tuyết" của Alexander Ostrovsky và vở opera cùng tên của Rimsky-Korsakov có những cảnh lễ hội tiễn đông đầy chất thơ. Nếu Quý khách tham quan Bảo tàng Nga ở Saint Petersburg hay Phòng tranh Tretyakov ở Moscow, hãy tìm những bức tranh về lễ hội này để hiểu thêm vì sao người Nga yêu Maslenitsa đến vậy.

Tự làm bánh blini kiểu Nga

Muốn mang không khí Maslenitsa về nhà, Quý khách có thể thử làm blini đơn giản: trộn khoảng 500 ml sữa ấm với 2 quả trứng, một chút muối và đường, rây từ từ khoảng 200–250 g bột mì vào, khuấy đến khi bột mịn, lỏng như kem, thêm 2 thìa dầu ăn và để bột nghỉ 20–30 phút. Đun nóng chảo chống dính, tráng thật mỏng một lớp bột, nướng mỗi mặt khoảng một phút đến khi vàng đều, phết một lớp bơ lên bánh vừa nướng xong. Blini ăn kèm kem chua, mật ong, mứt dâu hoặc cá hồi xông khói đều ngon. Chiếc bánh đầu tiên thường không đẹp, người Nga có câu nói vui rằng "chiếc blini đầu tiên luôn bị vón cục".

Sau Maslenitsa là Mùa Chay

Ngày thứ Hai sau Maslenitsa được gọi là "thứ Hai sạch", bắt đầu Mùa Chay lớn kéo dài khoảng bảy tuần trước lễ Phục Sinh. Trong thời gian này, người theo đạo kiêng thịt, sữa, trứng; nhiều nhà hàng ở Nga có thực đơn chay riêng. Đây cũng là lý do người Nga ăn uống thả ga trong tuần Maslenitsa. Tìm hiểu tiếp lễ Phục Sinh trong bài lễ Phục Sinh ở Nga.

Đi Nga dịp Maslenitsa cùng J Travel

Quý khách muốn trải nghiệm Maslenitsa có thể chọn tour Nga khởi hành cuối tháng 2 – đầu tháng 3, hướng dẫn viên sẽ tư vấn điểm xem lễ hội phù hợp với lịch trình. Tham khảo tour Nga Moscow – Saint Petersburg từ Hà Nội hoặc gọi hotline 0909 953 136 – 0909 977 729.

Bài viết liên quan

• Lễ hội Nga trong năm
• Du lịch Nga mùa đông
• Ẩm thực Nga
• Lễ Phục Sinh ở Nga

Nguồn tham khảo: Wikipedia – Maslenitsa, National Geographic – Maslenitsa, The Moscow Times – Maslenitsa. Nguồn ảnh: Maslenitsa in Moscow 2 – Kromixsys (CC BY-SA 4.0); shakko / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; Vtata / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; Maslenitsa in Moscow 3 – Kromixsys (CC BY-SA 4.0).