Osechi, ozoni và mochi: món ăn ngày Tết của người Nhật

Món ăn ngày Tết của người Nhật không chỉ để thưởng thức mà còn chứa đựng những lời chúc cho năm mới. Bữa Tết truyền thống gọi là osechi ryori. Các món nhỏ đầy màu sắc được xếp ngay ngắn trong những chiếc hộp sơn mài nhiều tầng. Đi kèm là bát súp ozoni nóng hổi có bánh mochi và những chiếc bánh giầy kagami mochi đặt trang trọng trong nhà. Nếu đi Nhật dịp Tết Dương lịch, hiểu ý nghĩa các món này sẽ giúp mỗi bữa ăn của bạn thú vị hơn nhiều.

Osechi ryori: hộp cơm Tết nhiều tầng

Osechi bắt nguồn từ những món dâng cúng thần linh trong các dịp lễ tiết thời xưa. Dần dần, nó trở thành bữa ăn chính của ba ngày đầu năm. Ngày trước, các bà nội trợ nấu osechi từ cuối tháng 12 để cả nhà không phải nấu nướng trong ngày Tết. Vì vậy, nhiều món được ninh ngọt, ngâm giấm hoặc nướng khô để để được lâu. Osechi được xếp trong bộ hộp jubako nhiều tầng, tượng trưng cho mong ước hạnh phúc chồng chất. Ngày nay, nhiều gia đình đặt mua osechi làm sẵn từ khách sạn, nhà hàng hoặc trung tâm thương mại, với giá phổ biến từ khoảng 10.000 yên đến vài chục nghìn yên mỗi bộ.

Ý nghĩa các món trong hộp osechi

Mỗi món trong hộp osechi là một lời chúc. Đậu đen ninh ngọt kuromame mang ý nghĩa sức khỏe và chăm chỉ, vì chữ "mame" còn có nghĩa là siêng năng, khỏe mạnh. Trứng cá trích kazunoko với hàng nghìn hạt trứng nhỏ tượng trưng cho con cháu đông đúc. Cá cơm khô rim ngọt tazukuri cầu mùa màng bội thu, vì ngày xưa cá nhỏ được dùng làm phân bón ruộng. Trứng cuộn ngọt datemaki có hình cuộn giống cuộn sách, cầu học hành tấn tới.

Chả cá kamaboko hai màu đỏ trắng mang màu của sự chúc mừng. Món kurikinton làm từ khoai lang nghiền và hạt dẻ có màu vàng óng như vàng, cầu tài lộc. Tôm luộc với thân cong như lưng người già tượng trưng cho sống lâu. Cuộn rong biển kobumaki gợi đến chữ "yorokobu", nghĩa là vui mừng. Củ sen có nhiều lỗ tượng trưng cho tương lai sáng sủa, nhìn thấu suốt. Cá tráp đỏ tai gợi đến chữ "medetai", nghĩa là đáng mừng.

Súp ozoni: mỗi vùng một vị

Ozoni là món súp có bánh mochi, thường ăn vào sáng 1/1 sau khi gia đình chúc Tết nhau. Đây là món có sự khác biệt vùng miền rõ nhất ở Nhật. Ở vùng Kanto quanh Tokyo, người ta thường nấu nước dùng trong từ dashi và nước tương, thả bánh mochi vuông đã nướng, thêm thịt gà và rau. Ở vùng Kansai quanh Kyoto, Osaka, súp thường nấu với miso trắng ngọt dịu, bánh mochi tròn luộc mềm, ăn cùng củ cải và khoai môn. Trên đảo Shikoku còn có những biến thể độc đáo, như ozoni miso trắng với bánh mochi nhân đậu đỏ ở tỉnh Kagawa.

Bánh mochi và lễ giã bánh cuối năm

Mochi là bánh làm từ gạo nếp hấp chín rồi giã nhuyễn bằng chày gỗ trong cối, gọi là mochitsuki. Những ngày cuối năm, nhiều khu phố, trường học, đền chùa tổ chức giã bánh mochi cộng đồng. Hai người phối hợp nhịp nhàng: một người giã, một người lật bột. Bánh mới giã được nặn tròn, ăn kèm bột đậu nành kinako, nước tương và rong biển, hoặc nhân đậu đỏ ngọt.

Bánh mochi cũng được dùng làm kagami mochi, hai tầng bánh tròn chồng lên nhau đặt trong nhà suốt dịp Tết. Đến khoảng ngày 11/1, gia đình làm lễ kagami biraki, đập bánh thành miếng nhỏ để nấu chè đậu đỏ hoặc nướng ăn. Lưu ý rằng mochi rất dẻo và dính, dễ gây hóc. Mỗi năm Nhật Bản đều có cảnh báo về hóc bánh mochi dịp Tết, nhất là ở người lớn tuổi. Hãy cắt nhỏ, nhai kỹ và ăn chậm.

Du khách có thể thưởng thức món Tết ở đâu

Với du khách, cách dễ nhất để nếm thử món Tết là bữa sáng ở khách sạn ngày 1/1. Nhiều khách sạn phục vụ một vài món osechi hoặc bát ozoni trong thực đơn năm mới. Tầng thực phẩm (depachika) của các trung tâm thương mại lớn ở Osaka, Kobe, Kyoto bán đủ loại món lẻ như kuromame, datemaki, kamaboko, rất hợp để mua thử hoặc làm quà. Cuối tháng 12, các chợ truyền thống như chợ Nishiki ở Kyoto hay chợ Kuromon ở Osaka rất nhộn nhịp người đi chợ Tết, nhưng nhiều quầy nghỉ những ngày đầu năm.

Ngoài món Tết, Nhật Bản mùa đông còn nhiều món ngon nên thử: lẩu nabe, mì udon nóng, khoai lang nướng bán rong và đặc biệt là bò Kobe nếu bạn ghé Kobe. Để biết thêm các phong tục năm mới khác, hãy đọc bài Nhật Bản Tết Dương lịch có gì và đêm giao thừa ở Nhật Bản.

Đón năm mới ở Nhật Bản cùng J Travel

Đi Nhật đúng dịp năm mới là cơ hội để nếm thử những món ăn chỉ có vào ngày Tết. Tour Nhật Bản Tết Dương lịch của J Travel khởi hành ngày 29/12 từ TP.HCM, bay thẳng Vietjet Air đến Matsuyama. Đoàn đi qua Takamatsu, Kobe, Osaka, Kyoto rồi trở lại Shikoku, đón ngày đầu năm ở Kyoto với chùa Vàng và đền Fushimi Inari, tắm Dogo Onsen và trải nghiệm trượt tuyết. Giá 26.990.000đ/khách đã gồm visa đoàn, vé máy bay, khách sạn, ăn uống và vé tham quan. Các tour Nhật Bản theo mùa khác và chùm tour Tết Dương lịch được cập nhật thường xuyên trên website.

Bài viết liên quan

• Nhật Bản Tết Dương lịch có gì
• Đêm giao thừa ở Nhật Bản và tiếng chuông Joya no Kane
• Ăn bò Kobe ở đâu
• Hatsumode: đi lễ đầu năm ở Nhật Bản

Nguồn ảnh: Osechi Nagano 20230101 – Windshear (CC BY-SA 4.0); Osechi and Ikura don 01 – ノボホショコロトソ (CC BY 4.0); Iwate Style Kurumi Mochi – Chabatea (CC BY 4.0); Mochi pounding 2025 (8846997) – U.S. Air Force 35FWPA by Kohei Sugisawa (Public domain); Abekawa Mochi 001 – Ocdp (CC0); Kagamimochi - Kyoto - Jan 01 2022 02-49PM – Nesnad (CC BY 4.0); Isobe-mochi 001 – Ocdp (CC0). Ảnh đoàn: J Travel.