Đảo Olkhon – "trái tim" hồ Baikal: đi thế nào, chơi gì, mùa nào đẹp

Giữa hồ Baikal – hồ nước ngọt sâu nhất và cổ nhất thế giới – có một hòn đảo được người Buryat coi là linh thiêng bậc nhất vùng Siberia: đảo Olkhon. Ở đây có những vách đá đứng sừng sững trên mặt nước xanh, thảo nguyên vàng như Mông Cổ, rừng thông, đồi cát, và vào mùa đông là cả một thế giới băng trong suốt. Bài viết này giúp anh chị hiểu Olkhon có gì, đi bằng cách nào, nên chơi gì theo mùa và những lưu ý khi đến hòn đảo đặc biệt này.

Đảo Olkhon ở đâu?

Olkhon nằm ở bờ tây hồ Baikal, thuộc vùng Irkutsk, nước Nga. Đảo dài khoảng 72 km, nơi rộng nhất khoảng 15 km, diện tích khoảng 730 km² – là đảo lớn nhất trên hồ Baikal và thuộc nhóm đảo hồ lớn nhất thế giới. Đảo ngăn cách với đất liền bởi eo Olkhon (Olkhonskiye Vorota) ở phía nam và vùng nước Maloye More ("Biển Nhỏ") ở phía tây.

Dân số trên đảo chỉ khoảng 1.500 người, phần lớn sống ở làng Khuzhir – trung tâm du lịch của đảo. Phần lớn diện tích Olkhon thuộc Vườn quốc gia Pribaikalsky, với cảnh quan rất đa dạng: phía nam là thảo nguyên khô, phía bắc là rừng thông rụng lá, bờ đông dốc đứng với núi Zhima cao hơn 1.200 m, bờ tây thoải với các vịnh cát. Olkhon có nhiều ngày nắng hơn phần lớn vùng Siberia, mưa ít, nên mùa hè trời thường trong xanh.

Vì sao Olkhon được coi là linh thiêng?

Người Buryat – dân tộc bản địa vùng Baikal, có quan hệ gần với người Mông Cổ – tin rằng Olkhon là nơi cư ngụ của các vị thần cai quản hồ Baikal. Trung tâm tín ngưỡng là mũi Burkhan với mỏm đá Shaman (Shamanka), được xem là một trong những thánh địa quan trọng nhất của đạo Shaman ở châu Á. Từ xa xưa, các pháp sư Shaman làm lễ tại đây, và người thường không được tùy tiện đến gần.

Trên khắp đảo, du khách sẽ thấy những cột gỗ và thân cây được quấn đầy ruy băng nhiều màu. Đây là các điểm cầu nguyện theo tín ngưỡng Buryat: người ta buộc ruy băng để cầu bình an, may mắn và gửi lời tôn kính tới thần linh nơi đó. Nhiều du khách cũng buộc ruy băng như một cách hòa vào văn hóa địa phương.

Cách đi đến đảo Olkhon

Từ thành phố Irkutsk đến làng Khuzhir khoảng 270 km, đi xe mất 5–6 giờ tùy mùa và tình trạng đường. Phần đường trên đất liền khá tốt, nhưng trên đảo chủ yếu là đường đất, đường cát. Cách qua eo biển thay đổi theo mùa:

Mùa đông, khi băng trên hồ đủ dày (thường từ khoảng giữa tháng 1), chính quyền mở đường băng để xe đi thẳng trên mặt hồ – một trải nghiệm rất đặc biệt. Thời điểm mở và đóng đường băng thay đổi theo từng năm, nên nếu tự túc, hãy kiểm tra thông báo trước khi đi. Với tour, nhà điều hành sẽ chọn phương tiện phù hợp: xe UAZ, tàu đệm khí hoặc phà.

Những điểm tham quan trên đảo Olkhon

Làng Khuzhir

Khuzhir là ngôi làng lớn nhất đảo, nơi có hầu hết nhà nghỉ, quán ăn, cửa hàng. Làng nằm trên bờ tây, ngay cạnh mũi Burkhan. Những con đường cát, nhà gỗ thấp, hàng rào gỗ và cảnh mặt hồ phía xa tạo nên không khí rất yên bình. Ở làng có bảo tàng địa phương nhỏ kể về lịch sử đảo và đời sống người Buryat.

Mũi Burkhan và mỏm đá Shaman

Biểu tượng của Olkhon và của cả hồ Baikal là mỏm đá Shaman – khối đá cẩm thạch hai đỉnh nhô ra mặt hồ ở mũi Burkhan. Hoàng hôn ở đây được nhiều người đánh giá là đẹp nhất Baikal, khi mặt trời lặn xuống phía sau dãy núi bên kia Maloye More, nhuộm vàng vách đá. Mùa đông, quanh chân đá hình thành những cột băng và hang băng lấp lánh. Hãy giữ thái độ tôn trọng khi đến đây: không leo trèo lên đá, không xả rác, không làm ồn.

Mũi Khoboy – cực bắc của đảo

Mũi Khoboy là điểm cực bắc của Olkhon, cách Khuzhir khoảng 40 km đường đất. Tên Khoboy trong tiếng Buryat nghĩa là "răng nanh", vì vách đá nhọn nhô ra mặt hồ trông như chiếc răng. Đứng trên mũi, anh chị nhìn thấy mặt hồ Baikal rộng mênh mông về mọi phía – mùa hè xanh thẫm, mùa đông trắng xanh tới chân trời. Mùa xuân đầu hè, đôi khi có thể thấy hải cẩu nerpa – loài hải cẩu nước ngọt duy nhất trên thế giới chỉ sống ở Baikal – phơi nắng ở dưới chân vách đá.

Ba Anh Em, đá Sư tử và Cá sấu

Dọc bờ tây trên đường lên bắc đảo có những khối đá mang tên gợi hình: mũi Sagan-Khushun với ba vách đá được gọi là Ba Anh Em, các khối đá Sư tử, Cá sấu gần làng Khuzhir. Mỗi khối đá gắn với một truyền thuyết của người Buryat, ví dụ ba anh em bị hóa đá vì không vâng lời cha. Tour xe UAZ lên bắc đảo thường dừng ở tất cả các điểm này.

Thảo nguyên phía nam và vịnh Maloye More

Phía nam đảo là thảo nguyên khô với đồi cỏ thấp, gợi nhớ phong cảnh Mông Cổ. Nhìn ra vùng nước Maloye More, mùa hè nước tương đối ấm hơn phần còn lại của Baikal, có những vịnh cát để tắm hồ cho người can đảm. Mùa đông, Maloye More là nơi băng trong và đẹp nhất, chính là nơi các đoàn ngắm "băng xanh" và "băng bong bóng".

Olkhon mùa nào đẹp?

Mùa hè (tháng 6 – tháng 8): trời nắng, nhiệt độ ban ngày khoảng 18–25 °C, đêm mát. Đây là mùa đông khách nhất, các tour xe UAZ hoạt động hằng ngày, có thể đi thuyền, tắm hồ, cắm trại. Nước Baikal vẫn khá lạnh, phần lớn chỉ khoảng 10–15 °C ở bề mặt.

Mùa thu (tháng 9 – tháng 10): ít khách, rừng thông rụng lá chuyển vàng, ánh sáng đẹp cho chụp ảnh. Cuối tháng 10 trời lạnh nhanh, bắt đầu có tuyết.

Mùa đông (tháng 1 – tháng 3): hồ đóng băng, có đường băng ra đảo. Đây là mùa của băng xanh trong suốt, băng bong bóng, hang băng và những cột băng quanh mỏm đá Shaman. Nhiệt độ ban ngày thường −10 đến −20 °C, gió trên mặt băng rất lạnh. Tháng 2 – giữa tháng 3 là thời điểm đẹp nhất để ngắm băng. Xem thêm bài hồ Baikal đóng băng tháng mấy.

Thế giới băng quanh Olkhon mùa đông

Điều khiến Olkhon trở thành điểm hẹn mùa đông của nhiếp ảnh gia khắp thế giới là chất lượng băng ở đây. Nước Baikal cực kỳ trong, ít tạp chất, nên khi đóng băng tạo thành những lớp băng trong suốt như kính, nhìn xuyên xuống được vài mét. Gió mạnh trên Maloye More thổi bay tuyết, để lộ mặt băng xanh bóng. Vào cuối mùa đông, khi nhiệt độ thay đổi giữa ngày và đêm, băng co giãn tạo nên những vết nứt dài, đôi khi phát ra tiếng kêu vang như sấm – âm thanh khó quên với ai từng nghe.

Ven bờ đảo, sóng và gió đầu mùa đông đẩy nước bắn lên vách đá rồi đóng băng thành những cột băng, rèm băng và hang băng lấp lánh. Hang băng gần các vách đá phía tây đảo là điểm chụp ảnh nổi tiếng. Ở những vùng nước nông, khí metan từ đáy hồ nổi lên bị giữ lại trong băng thành từng chồng bong bóng trắng – hiện tượng "băng bong bóng" mà ai đến Baikal mùa đông cũng muốn tận mắt thấy.

Khi đi trên băng, hãy luôn đi theo hướng dẫn viên, mang đinh bám giày và tránh những vùng có vết nứt mới hoặc gần cửa sông. Băng Baikal rất dày vào tháng 2 – 3, nhưng mỗi khu vực có điều kiện khác nhau, nên kinh nghiệm của người địa phương là yếu tố an toàn quan trọng nhất.

Ở Olkhon bao lâu và lịch trình gợi ý?

Vì đường đi từ Irkutsk mất gần cả ngày, nên ở Olkhon ít nhất 2 đêm để thật sự khám phá. Lịch trình gợi ý:

Ngày 1: Rời Irkutsk buổi sáng, trên đường ghé điểm văn hóa Buryat, qua eo Olkhon (phà hoặc đường băng), đến Khuzhir buổi chiều. Ngắm hoàng hôn ở mỏm đá Shaman.

Ngày 2: Tour xe UAZ lên bắc đảo: Ba Anh Em, các vịnh nhỏ, mũi Khoboy, ăn trưa picnic súp cá ngoài trời (mùa đông là picnic trên băng). Về Khuzhir buổi chiều.

Ngày 3: Tham quan nam đảo hoặc Maloye More, ngắm băng xanh (mùa đông), sau đó rời đảo về Irkutsk hoặc Listvyanka.

Lịch trình này tương tự tour hồ Baikal mùa đông 8N7Đ của J Travel: xe UAZ chạy trên mặt hồ đóng băng ra đảo, 2 đêm ở Olkhon, tàu đệm khí ngắm băng xanh rồi về Listvyanka. Anh chị cũng có thể tham khảo bài Irkutsk và Listvyanka để lên lịch trình trọn vẹn quanh hồ.

Kinh nghiệm khi đến Olkhon

Ăn uống: món đặc trưng là cá omul của Baikal – hun khói, nướng hoặc làm súp. Ngoài ra có buuz – bánh hấp nhân thịt kiểu Buryat giống bánh bao, ăn rất "hợp miệng" người Việt. Quán ăn tập trung ở Khuzhir, mùa đông nhiều quán đóng cửa nên nên ăn tại nhà nghỉ hoặc theo tour.

Tiền và mua sắm: có máy ATM ở Khuzhir nhưng không ổn định, và thẻ Việt Nam không dùng được ở Nga. Mang đủ tiền mặt rúp từ Irkutsk. Xem bài đổi tiền rúp và thanh toán khi du lịch Nga.

Sóng điện thoại: có sóng ở Khuzhir nhưng yếu hoặc mất ở bắc đảo. Tải bản đồ ngoại tuyến trước khi đi.

Trang phục: mùa hè vẫn cần áo khoác vì đêm lạnh và gió hồ mạnh. Mùa đông cần đồ chống lạnh sâu, giày đế chống trơn có đinh bám băng, kính râm vì băng và tuyết phản chiếu nắng rất chói. Tham khảo mặc gì khi đi du lịch Nga.

Bảo vệ thiên nhiên: Olkhon thuộc vườn quốc gia, có thể thu phí vào cửa ở một số khu vực. Không xả rác, không đốt lửa ngoài nơi cho phép, không lái xe ra ngoài đường mòn trên thảo nguyên.

Tôn trọng tín ngưỡng địa phương: không leo lên mỏm đá Shaman, không tháo ruy băng cầu nguyện, không chụp ảnh nghi lễ khi chưa được phép.

Olkhon không có tiện nghi sang trọng, đường sá còn gập ghềnh và mùa đông thì lạnh buốt. Nhưng chính sự hoang sơ ấy, cùng với mặt hồ Baikal bao la xung quanh, khiến hòn đảo trở thành nơi nhiều người gọi là "trái tim" của hồ. Xem thêm các tour du lịch Nga theo mùa của J Travel để chọn hành trình phù hợp.

Bài viết liên quan

• Hồ Baikal đóng băng tháng mấy
• Kinh nghiệm du lịch Irkutsk và Listvyanka
• Tour hồ Baikal mùa đông 8N7Đ
• Du lịch Nga mùa đông

Nguồn tham khảo: Wikipedia – Olkhon, Wikipedia – Shaman Rock, UNESCO – Lake Baikal. Nguồn ảnh: Olkhon Island in Khuzhir pano – Olkhon_Island_in_Khuzhir.jpg: Jason Rogers derivat (CC BY 2.0); Cape Khoboy (31392116280) – Sergio Tittarini from Shanghai, China (CC BY 2.0); Khuzhir Olkhon Uhartean eta Itsaso Txikia – Iñaki LLM (CC BY-SA 3.0); amanderson2 / Wikimedia Commons, CC BY 2.0; Cape Khoboy (31648486871) – Sergio Tittarini from Shanghai, China (CC BY 2.0); Steppe of South Olkhon Island (31369502360) – Sergio Tittarini from Shanghai, China (CC BY 2.0); Olkhon island in winter – Sergey Pesterev (CC BY-SA 4.0); Discoverynn / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; Sergey Pesterev / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.