Đảo Sviyazhsk và Tu viện Raifa: hai chuyến đi trong ngày đẹp nhất từ Kazan

Kazan – thủ phủ Tatarstan – thường khiến du khách bất ngờ với Kremlin di sản UNESCO, phố cổ Tatar và ẩm thực độc đáo. Nhưng nếu có thêm một ngày, hãy rời thành phố để khám phá hai địa danh mà người dân Kazan rất tự hào: đảo Sviyazhsk và Tu viện Raifa. Một bên là pháo đài – thị trấn trên đảo giữa sông Volga với lịch sử gần 500 năm, một bên là tu viện yên tĩnh bên hồ giữa rừng thông. Bài viết hướng dẫn chi tiết cách đi, nên xem gì và lịch trình kết hợp.

Vì sao hai điểm này đáng đi khi đến Kazan?

Kazan là nơi hai nền văn hóa lớn gặp nhau: văn hóa Hồi giáo của người Tatar và văn hóa Chính thống giáo của người Nga. Trong thành phố, du khách thấy rõ điều đó qua Kremlin Kazan, nơi thánh đường Kul Sharif đứng cạnh Nhà thờ Truyền Tin. Sviyazhsk và Raifa bổ sung thêm hai mảnh ghép quan trọng: Sviyazhsk kể câu chuyện về cuộc chinh phạt năm 1552 đã thay đổi lịch sử vùng Volga, còn Raifa cho thấy đời sống tâm linh Chính thống giáo lặng lẽ giữa thiên nhiên. Đi cả hai nơi, anh chị sẽ hiểu sâu hơn vì sao Tatarstan là vùng đất đa văn hóa đặc biệt nhất nước Nga.

Đảo Sviyazhsk – pháo đài của Ivan Bạo chúa

Lịch sử độc đáo

Câu chuyện của Sviyazhsk bắt đầu năm 1551, khi Sa hoàng Ivan IV – người đời sau gọi là Ivan Bạo chúa – chuẩn bị tấn công Hãn quốc Kazan. Để có căn cứ gần thành Kazan, ông cho đóng sẵn một pháo đài bằng gỗ ở vùng thượng nguồn sông Volga, đánh số từng khúc gỗ, tháo rời rồi thả bè trôi xuống. Đến nơi, pháo đài được lắp ráp trên một ngọn đồi ở hợp lưu sông Sviyaga và Volga chỉ trong khoảng bốn tuần. Từ căn cứ này, quân của Ivan IV chiếm được Kazan năm 1552 – sự kiện đánh dấu việc vùng Volga trở thành một phần của nước Nga. Để kỷ niệm chiến thắng, Ivan IV cho xây Nhà thờ Thánh Basil ở Quảng trường Đỏ, Moscow.

Sau chiến thắng, Sviyazhsk trở thành trung tâm tôn giáo với nhiều tu viện, nhà thờ. Thời Xô Viết, thị trấn suy tàn, các tu viện bị dùng làm trại giam, bệnh viện. Những năm 1950, khi đập thủy điện tạo nên hồ chứa Kuybyshev, mực nước dâng lên biến ngọn đồi Sviyazhsk thành hòn đảo. Năm 2008, một con đường đắp nối đảo với đất liền được hoàn thành, mở đường cho du lịch. Ngày nay Sviyazhsk chỉ còn khoảng vài trăm cư dân, nhưng đã được trùng tu thành một "thị trấn bảo tàng" rất đẹp.

Tu viện Đức Mẹ Lên Trời – di sản UNESCO

Năm 2017, Nhà thờ và Tu viện Đức Mẹ Lên Trời ở Sviyazhsk được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Điểm quý nhất là những bức bích họa trong nhà thờ, vẽ từ thập niên 1560, thuộc số ít bích họa thời Ivan IV còn giữ được. Trong đó có hình ảnh rất hiếm: Thánh Christopher được vẽ với đầu ngựa – một cách thể hiện cổ xưa mà sau này giáo hội Chính thống đã không còn dùng. Bích họa còn thể hiện những chủ đề phản ánh tư tưởng chính trị và tôn giáo của nhà nước Moscow thời bấy giờ, khiến nơi đây có giá trị nghiên cứu đặc biệt.

Nên xem gì trên đảo?

Ngoài tu viện Đức Mẹ Lên Trời, trên đảo có Nhà thờ Chúa Ba Ngôi bằng gỗ – được cho là dựng ngay từ năm 1551 cùng pháo đài, là một trong những công trình gỗ cổ nhất vùng Volga. Tu viện Thánh John với nhà thờ mái vòm xanh, Nhà thờ Constantine và Helena, các bảo tàng nhỏ về lịch sử pháo đài, nghề thủ công, và một khu tái hiện làng thủ công thế kỷ 16 với lò rèn, xưởng gốm. Đi bộ quanh đảo, anh chị sẽ thấy cảnh sông Volga và sông Sviyaga rộng mênh mông từ trên đồi.

Đi Sviyazhsk như thế nào?

Từ Kazan, Sviyazhsk cách khoảng 30 km theo đường chim bay nhưng khoảng 60 km đường bộ, đi ô tô khoảng 1 giờ. Mùa hè (thường từ tháng 5 đến tháng 9), có tàu cánh ngầm và tàu du lịch chạy từ bến sông Kazan đến đảo, mất khoảng 1–1,5 giờ – một trải nghiệm thú vị khi ngắm Kazan và sông Volga từ mặt nước. Mùa đông chỉ đi được bằng đường bộ, đảo phủ tuyết rất yên tĩnh.

Tu viện Raifa – bình yên giữa rừng thông

Lịch sử và truyền thuyết

Tu viện Raifa Bogoroditsky nằm cách Kazan khoảng 30 km về phía tây bắc, giữa rừng thông thuộc khu bảo tồn thiên nhiên Volga – Kama, bên bờ hồ Raifa. Tu viện được thành lập đầu thế kỷ 17 bởi một tu sĩ tìm đến nơi rừng sâu để cầu nguyện. Từ thế kỷ 17, tu viện lưu giữ biểu tượng Đức Mẹ Gruzia (Georgian) được tin là linh thiêng, thu hút người hành hương khắp nơi.

Raifa nổi tiếng với một truyền thuyết thú vị: những con ếch trong hồ Raifa không bao giờ kêu. Người ta kể rằng khi các tu sĩ cầu nguyện, tiếng ếch kêu làm họ bị phân tâm, nên các tu sĩ đã cầu xin và từ đó ếch ở đây im lặng. Các nhà khoa học có những giải thích khác, nhưng câu chuyện vẫn là điều thú vị mà hướng dẫn viên nào cũng kể.

Nên xem gì?

Quần thể tu viện có tường trắng, tháp chuông cao, Nhà thờ Chúa Ba Ngôi lớn đầu thế kỷ 20 với mái vòm xanh dương, Nhà thờ Đức Mẹ Gruzia với tường thánh tượng mạ vàng lộng lẫy. Khuôn viên được chăm sóc rất đẹp với vườn hoa, lối đi, giếng nước thánh. Bên ngoài tường tu viện là hồ Raifa phẳng lặng và rừng thông, nơi du khách có thể đi dạo theo lối mòn sinh thái.

Khu bảo tồn Volga – Kama

Tu viện Raifa nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên Volga – Kama, nơi bảo vệ những cánh rừng hỗn giao giữa rừng taiga phương bắc và rừng lá rộng phương nam. Khu Raifa của khu bảo tồn có các lối đi sinh thái, vườn thực vật với hàng trăm loài cây, và là nơi sinh sống của nhiều loài chim, sóc, nai. Vào mùa hè và mùa thu, đi bộ một vòng quanh hồ Raifa, hít thở không khí rừng thông là cách thư giãn tuyệt vời sau những ngày đi phố. Một số lối đi thu phí vào cửa nhỏ, hãy tuân thủ quy định không xả rác, không hái cây.

Trải nghiệm đi tàu trên sông Volga

Với nhiều du khách, đoạn đi tàu từ Kazan đến Sviyazhsk là phần đáng nhớ nhất của ngày. Con tàu rời bến sông Kazan, chạy qua những bờ sông rộng mênh mông – ở đoạn này, hồ chứa trên sông Volga rộng đến mức trông giống biển. Khi đến gần, hòn đảo Sviyazhsk hiện ra với tường tu viện trắng và mái vòm xanh, vàng trên đỉnh đồi, như một thành phố cổ tích nổi giữa mặt nước. Hãy ngồi gần cửa sổ hoặc ra boong tàu để chụp ảnh khoảnh khắc này. Lịch tàu thay đổi theo mùa và ngày trong tuần, nên kiểm tra trước hoặc đi theo tour đã sắp xếp sẵn.

Đền Tất cả Tôn giáo – điểm dừng thú vị

Trên đường từ Kazan đi Sviyazhsk hoặc trở về, nhiều đoàn dừng chụp ảnh ở Đền Tất cả Tôn giáo tại làng Staroye Arakchino, ven Kazan. Đây không phải nơi thờ tự thật sự mà là một công trình nghệ thuật do nghệ sĩ Ildar Khanov khởi xướng, kết hợp mái vòm, tháp, biểu tượng của nhiều tôn giáo và nền văn hóa trong một tòa nhà nhiều màu sắc. Công trình là biểu tượng cho tinh thần hòa hợp tôn giáo của Tatarstan, nơi người Hồi giáo và Chính thống giáo chung sống hàng thế kỷ.

Lịch trình gợi ý một ngày Sviyazhsk – Raifa

Nếu thời gian ít, có thể chọn một trong hai: Sviyazhsk cho người thích lịch sử, kiến trúc; Raifa cho người thích thiên nhiên yên tĩnh. Trong tour Kazan – Moscow – Saint Petersburg 11N10Đ của J Travel, đoàn đi thuyền trên sông Volga tới Sviyazhsk, ăn trưa tại quán Traktir kiểu Nga xưa, rồi buổi tối thưởng thức ẩm thực Tatar với ca múa dân gian.

Mùa nào đi đẹp nhất?

Từ tháng 5 đến tháng 9 là đẹp nhất: có tàu đi Sviyazhsk, cây xanh, hồ Raifa trong veo, có thể đi dạo rừng. Tháng 9 – đầu tháng 10 rừng quanh Raifa chuyển vàng rất đẹp. Mùa đông, Sviyazhsk và Raifa phủ tuyết trắng, không khí trầm lặng như tranh, nhưng chỉ đi được bằng ô tô và trời rất lạnh, có thể −15 °C.

Kinh nghiệm khi tham quan

Trang phục: cả hai nơi đều là tu viện đang hoạt động. Nữ cần khăn trùm đầu, váy hoặc quần dài (một số tu viện cho mượn khăn và váy quấn ở cổng), nam bỏ mũ, không mặc quần short. Không chụp ảnh khi đang hành lễ nếu chưa được phép.

Vé: vào khuôn viên tu viện thường miễn phí, các bảo tàng trên đảo Sviyazhsk thu phí riêng, có vé tổng.

Ăn uống: trên đảo Sviyazhsk có quán ăn, quán trà phục vụ món Nga và Tatar. Ở Raifa có cửa hàng của tu viện bán bánh mì, mật ong, kvass do tu viện làm.

Thanh toán: chuẩn bị tiền mặt rúp vì thẻ Việt Nam không dùng được tại Nga. Xem thêm đổi tiền rúp và thanh toán khi du lịch Nga.

Kết hợp với Kazan: nên dành ít nhất 2 ngày cho Kazan – một ngày trong thành phố, một ngày đi Sviyazhsk và Raifa. Xem thêm kinh nghiệm du lịch Kazan và ẩm thực Tatar ở Kazan.

Từ pháo đài gỗ được lắp ráp trong bốn tuần đến tu viện yên lặng bên hồ không tiếng ếch, hai địa danh quanh Kazan kể những câu chuyện mà ít nơi nào ở Nga có được. Xem thêm các tour du lịch Nga của J Travel để có hành trình trọn vẹn cùng Kazan.

Bài viết liên quan

• Kinh nghiệm du lịch Kazan
• Ẩm thực Tatar ở Kazan
• Du thuyền sông Volga
• Tour Kazan – Moscow – Saint Petersburg 11N10Đ

Nguồn tham khảo: UNESCO – Assumption Cathedral and Monastery of the town-island of Sviyazhsk, Wikipedia – Sviyazhsk, Wikipedia – Raifa Monastery. Nguồn ảnh: Свияжский Богородицкий монастырь (Успенский, Богор – Марина Валиуллина (CC BY-SA 4.0); The ensemble of the Kazan Kremlin at night – Insider (CC BY-SA 4.0); Вид на Свияжский Успенский монастырь – Марина Валиуллина (CC BY-SA 4.0); Mike1979 Russia / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; Raifa Bogoroditsky Monastery. Trinity Cathedral P6 – Alexxx1979 (CC BY-SA 4.0); Raifa Bogoroditsky Monastery. Church of the Theoto – Alexxx1979 (CC BY-SA 4.0); Raifa Bogoroditsky Monastery. Raifskoye Lake P6200 – Alexxx1979 (CC BY-SA 4.0); Mike1979 Russia / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; Вид на Свияжский Успенский монастырь (февраль 2025 – Марина Валиуллина (CC BY-SA 4.0).