Kostroma và Tu viện Ipatiev: nơi khởi đầu triều đại Romanov trên Vành đai vàng

Lịch sử nước Nga có một bước ngoặt lớn vào năm 1613: sau những năm tháng hỗn loạn gọi là "Thời kỳ Rối ren", một chàng trai 16 tuổi tên Mikhail Romanov được mời lên ngôi Sa hoàng, mở ra triều đại Romanov cai trị nước Nga hơn 300 năm cho đến năm 1917. Sự kiện ấy diễn ra không phải ở Moscow, mà ở một tu viện bên dòng sông Kostroma. Bài viết này đưa anh chị đến Kostroma và Tu viện Ipatiev – một trong những điểm dừng giàu câu chuyện nhất trên tuyến Vành đai vàng.

Kostroma ở đâu?

Kostroma nằm bên bờ sông Volga, nơi sông Kostroma đổ vào, cách Moscow khoảng 340 km về phía đông bắc và cách Yaroslavl khoảng 80 km. Theo truyền thống, thành phố được thành lập năm 1152 bởi đại công tước Yury Dolgoruky – người cũng được coi là sáng lập Moscow. Kostroma có khoảng 270.000 dân, nhịp sống chậm rãi, nhiều nhà cổ thế kỷ 18–19 với tường sơn vàng nhạt và cột trắng.

Thành phố từng là trung tâm buôn bán vải lanh lớn của nước Nga, và đến nay vẫn nổi tiếng với vải lanh, trang sức bạc và phô mai. Với du khách, Kostroma thường là chặng dừng nửa ngày đến một ngày trong hành trình Vành đai vàng, giữa Suzdal và Yaroslavl.

Tu viện Ipatiev – cái nôi của triều đại Romanov

Lịch sử

Tu viện Ipatiev nằm ở nơi sông Kostroma gặp sông Volga, được thành lập khoảng thế kỷ 14. Truyền thuyết kể rằng một hoàng tử Tatar tên Chet trên đường đến Moscow đã ngã bệnh và được Đức Mẹ hiện ra chữa lành tại đây, nên ông cải đạo và lập tu viện. Con cháu của ông là dòng họ Godunov – gia đình của Sa hoàng Boris Godunov sau này – đã đầu tư lớn để xây dựng tu viện.

Đầu thế kỷ 17, nước Nga rơi vào khủng hoảng khi dòng Sa hoàng Rurik tuyệt tự, quân Ba Lan chiếm Moscow. Năm 1613, sau khi Moscow được giải phóng, Hội nghị toàn quốc chọn Mikhail Romanov làm Sa hoàng. Khi đó Mikhail đang ở Tu viện Ipatiev cùng mẹ. Phái đoàn từ Moscow đến tu viện, cầu xin chàng trai trẻ nhận ngôi. Từ đó, Tu viện Ipatiev gắn liền với dòng họ Romanov và được các Sa hoàng đời sau nhiều lần đến thăm, ban tặng.

Nên xem gì trong tu viện?

Trung tâm tu viện là Nhà thờ Chúa Ba Ngôi với 5 mái vòm vàng. Bên trong là những bức bích họa cuối thế kỷ 17 phủ kín tường, trần, cột, cùng bức tường thánh tượng (iconostasis) mạ vàng nhiều tầng rất lộng lẫy. Đây là một trong những nội thất nhà thờ đẹp nhất Vành đai vàng.

Bên cạnh là Cung điện Romanov – nơi tái hiện các phòng ở của gia đình Mikhail thời trẻ với đồ nội thất, trang phục, đồ dùng thế kỷ 17. Tu viện còn có tháp chuông trắng, tường thành với các tháp canh, và các phòng trưng bày biểu tượng thánh, sách cổ. Từ tường tu viện có thể ngắm dòng sông và vùng đồng quê xung quanh.

Sự trùng hợp lịch sử mang tên "Ipatiev"

Có một chi tiết khiến nhiều du khách rùng mình khi nghe hướng dẫn viên kể. Triều đại Romanov bắt đầu năm 1613 ở Tu viện Ipatiev tại Kostroma. Hơn 300 năm sau, vào tháng 7 năm 1918, Sa hoàng cuối cùng Nikolai II cùng gia đình bị hành quyết tại một ngôi nhà ở Yekaterinburg – ngôi nhà mang tên "Nhà Ipatiev" theo tên người chủ cũ. Triều đại mở đầu và kết thúc ở hai nơi cùng mang một cái tên, như một vòng tròn khép lại của lịch sử. Ngôi nhà ở Yekaterinburg đã bị phá bỏ năm 1977, nơi đó nay là Nhà thờ Đổ Máu.

Những điểm tham quan khác ở Kostroma

Quảng trường Susanin và tháp canh lửa

Quảng trường trung tâm Kostroma mang tên Ivan Susanin – người nông dân anh hùng năm 1613 đã dẫn một toán quân Ba Lan vào rừng sâu để họ lạc đường, cứu Sa hoàng trẻ Mikhail nhưng hy sinh tính mạng. Câu chuyện của ông được nhạc sĩ Mikhail Glinka đưa vào vở opera nổi tiếng "Cuộc đời vì Sa hoàng". Trên quảng trường có tượng đài Susanin.

Biểu tượng của quảng trường là tháp canh lửa xây đầu thế kỷ 19 theo phong cách Cổ điển, trông giống một ngôi đền Hy Lạp với hàng cột trắng và tháp cao. Ngày xưa lính cứu hỏa đứng trên tháp quan sát đám cháy trong thành phố. Đây là một trong những tháp canh lửa đẹp nhất nước Nga.

Dãy phố buôn bán cổ (Gostiny Dvor)

Đối diện tháp canh là quần thể dãy phố buôn bán thế kỷ 18–19 với những dãy vòm dài, mái xanh, tường vàng – được xem là một trong những khu chợ cổ còn nguyên vẹn nhất nước Nga. Ngày nay các vòm vẫn là cửa hàng bán vải lanh, trang sức bạc, phô mai, mật ong, đồ lưu niệm. Đi bộ dưới những mái vòm này, anh chị có cảm giác trở về một phiên chợ Nga thế kỷ 19.

Bảo tàng kiến trúc gỗ Kostroma Sloboda

Ngay cạnh Tu viện Ipatiev là bảo tàng ngoài trời trưng bày nhà thờ gỗ, nhà nông dân, cối xay gió, nhà tắm hơi, được di dời từ các làng trong vùng Kostroma. Một số công trình có tuổi đời vài trăm năm. Bên trong các ngôi nhà được bày biện như thật, giúp du khách hình dung đời sống nông thôn Nga xưa. Mùa hè có các hoạt động thủ công, trò chơi dân gian.

Điều thú vị nhất ở Kostroma Sloboda là những ngôi nhà gỗ được dựng hoàn toàn không dùng đinh sắt, các khúc gỗ được khớp với nhau bằng kỹ thuật mộng truyền thống. Một số nhà xưa được dựng trên cột cao để tránh lũ mùa xuân khi sông Volga dâng nước. Đi giữa những mái nhà gỗ xám bạc theo thời gian, nghe tiếng gió qua rặng bạch dương, anh chị sẽ hiểu vì sao gỗ là "linh hồn" của kiến trúc nông thôn Nga.

Tu viện Hiển Linh (Bogoyavlensky) và biểu tượng Đức Mẹ Feodorovskaya

Tu viện nằm ở trung tâm, có nhà thờ lớn lưu giữ biểu tượng Đức Mẹ Feodorovskaya – biểu tượng linh thiêng mà mẹ của Mikhail Romanov đã dùng để ban phước cho con khi nhận ngôi. Đây là nơi hành hương quan trọng của người Chính thống giáo.

Nhà thờ Phục Sinh trên Debra

Nhà thờ gạch đỏ thế kỷ 17 với mái vòm xanh và cổng trang trí đá chạm, bên trong có bích họa đẹp. Nhà thờ không lớn nhưng rất duyên dáng, là điểm chụp ảnh được yêu thích.

Nhà của nàng Tuyết Snegurochka

Theo văn hóa Nga, Snegurochka là cô cháu gái của Ông Già Tuyết Ded Moroz, cùng ông mang quà đến cho trẻ em dịp năm mới. Câu chuyện về nàng Tuyết được nhà văn Ostrovsky viết thành vở kịch tại điền trang của ông ở vùng Kostroma, vì vậy Kostroma được coi là "quê hương của Snegurochka". Ở thành phố có Ngôi nhà Snegurochka bằng gỗ chạm khắc và phòng băng, rất được trẻ em yêu thích.

Những trải nghiệm thú vị quanh Kostroma

Trại nai sừng tấm Sumarokovo: cách thành phố khoảng 20 km là trại nuôi nai sừng tấm lâu đời, nơi du khách được cho nai ăn, tìm hiểu về loài vật lớn nhất trong họ hươu nai và thử sữa nai.

Thử phô mai Kostroma: vùng Kostroma nổi tiếng với phô mai, có bảo tàng phô mai nhỏ ở trung tâm, nơi du khách được nếm nhiều loại phô mai địa phương.

Mua vải lanh và trang sức bạc: Kostroma là trung tâm vải lanh và nghề kim hoàn bạc truyền thống ở làng Krasnoye-on-Volge gần đó. Khăn trải bàn, khăn tay lanh và trang sức bạc chạm khắc là món quà ý nghĩa.

Bờ sông Volga và vọng lâu Ostrovsky

Kostroma có một con đường dạo bộ đẹp dọc sông Volga, nối từ trung tâm xuống bến tàu. Trên một khoảng đất cao ở bờ sông là chiếc vọng lâu (gazebo) trắng mang tên nhà viết kịch Alexander Ostrovsky – người rất yêu vùng đất này và đã viết nhiều tác phẩm lấy cảm hứng từ Kostroma. Từ vọng lâu nhìn ra dòng Volga mênh mông với những con tàu chạy chậm, đây là nơi người dân hẹn hò, chụp ảnh cưới, và là góc ngắm hoàng hôn đẹp nhất thành phố. Gần đó có tượng đài Snegurochka cùng những ngôi nhà cổ sơn vàng nhạt dọc dốc xuống sông.

Gợi ý lịch trình một ngày ở Kostroma

Buổi sáng: Bắt đầu ở Tu viện Ipatiev khi còn vắng khách, tham quan Nhà thờ Chúa Ba Ngôi và Cung điện Romanov. Sau đó đi bộ sang bảo tàng kiến trúc gỗ Kostroma Sloboda ngay cạnh.

Buổi trưa: Về trung tâm ăn trưa, thử súp cá Volga hoặc pelmeni, tráng miệng bằng phô mai địa phương và mật ong.

Buổi chiều: Dạo quảng trường Susanin, chụp ảnh tháp canh lửa, đi dưới các mái vòm dãy phố buôn bán cổ để mua vải lanh, trang sức bạc. Ghé Tu viện Hiển Linh hoặc Nhà thờ Phục Sinh trên Debra, rồi ra vọng lâu Ostrovsky ngắm sông Volga trước khi lên đường đi Yaroslavl.

Đi Kostroma như thế nào?

Từ Moscow, có thể đi tàu khoảng 6–7 giờ hoặc ô tô khoảng 5 giờ. Cách phổ biến nhất là đến Kostroma trong hành trình Vành đai vàng: từ Suzdal đi Kostroma khoảng 3,5 giờ qua Ivanovo, rồi từ Kostroma đến Yaroslavl khoảng 1,5 giờ. Kostroma cũng là điểm dừng của nhiều du thuyền sông Volga.

Mùa nào đến Kostroma đẹp?

Từ tháng 5 đến tháng 9 là thời điểm đẹp, bảo tàng gỗ ngoài trời mở đầy đủ, bờ sông Volga xanh mát. Tháng 9 có lá vàng quanh Tu viện Ipatiev rất đẹp. Mùa đông Kostroma lạnh, có tuyết, Ngôi nhà Snegurochka đông khách dịp năm mới, nhưng một số hoạt động ngoài trời tạm ngừng.

Kinh nghiệm khi tham quan

Khi vào Tu viện Ipatiev và các nhà thờ, nữ nên mang khăn trùm đầu, mặc váy hoặc quần dài; nam bỏ mũ. Một số khu trong tu viện thu phí chụp ảnh riêng. Hãy đi giày êm vì sân tu viện và quảng trường lát đá. Ít người nói tiếng Anh, nên cài ứng dụng dịch có gói tiếng Nga.

Kostroma có thể không nổi tiếng bằng Suzdal hay Yaroslavl, nhưng lại là nơi kể câu chuyện quan trọng nhất về lịch sử nước Nga hiện đại – câu chuyện về triều đại Romanov từ khởi đầu đến kết thúc. Trong tour Vành đai vàng Nga 9N8Đ của J Travel, Kostroma là chặng dừng buổi chiều ngày thứ năm với Tu viện Ipatiev và bảo tàng kiến trúc gỗ. Xem thêm bài Vành đai vàng Nga là gì và các tour du lịch Nga của J Travel.

Bài viết liên quan

• Vành đai vàng Nga: 8 thành phố cổ
• Yaroslavl có gì
• Rostov Veliky
• Tour Vành đai vàng Nga 9N8Đ

Nguồn tham khảo: Wikipedia – Kostroma, Wikipedia – Ipatiev Monastery, Wikipedia – Ivan Susanin. Nguồn ảnh: Ipatiev Monastery 1 – This photo was taken by Anton Zelenov. Please cred (CC BY-SA 3.0); Kostroma Ipatiev Monastery Trinity Cathedral IMG 0 – Alexxx1979 (CC BY-SA 3.0); Kostroma Fire Tower IMG 0732 1725 – Alexxx1979 (CC BY-SA 3.0); Kostroma. Gostiny dvor P5252191 2350 – Alexxx1979 (CC BY-SA 4.0); 20210819 Kostromskaya Sloboda open-air museum 10 – Sergey A. Demidov (CC BY 4.0); 20210819 Kostromskaya Sloboda open-air museum 55 – Sergey A. Demidov (CC BY 4.0); Kostroma Kostroma River IMG 0679 1725 – Alexxx1979 (CC BY-SA 3.0).