Vành đai vàng Nga là gì? 8 thành phố cổ quanh Moscow và lịch trình gợi ý

Khi đã đi Moscow và Saint Petersburg, nhiều du khách tự hỏi: nước Nga cổ xưa, nước Nga của những nhà thờ đá trắng, tu viện mái vòm vàng và làng gỗ thì ở đâu? Câu trả lời nằm ngay quanh thủ đô, trên cung đường mang tên Vành đai vàng Nga (Golden Ring). Bài viết này giải thích Vành đai vàng là gì, giới thiệu 8 thành phố cổ trên tuyến, so sánh điểm nổi bật của từng nơi và gợi ý lịch trình phù hợp cho du khách Việt.

Vành đai vàng Nga là gì?

Vành đai vàng là tên gọi một tuyến du lịch nối các thành phố cổ nằm ở phía đông bắc Moscow, trải trên các vùng Moscow, Yaroslavl, Kostroma, Ivanovo và Vladimir. Cái tên được nhà báo Yuri Bychkov đặt ra năm 1967, khi ông viết loạt bài về chuyến đi qua những thị trấn cổ này. Từ đó, "Vành đai vàng" trở thành thương hiệu du lịch nổi tiếng của nước Nga.

Ý nghĩa của tuyến đường nằm ở lịch sử. Từ thế kỷ 12 đến 15, khi Kiev suy yếu, trung tâm chính trị và tôn giáo của người Nga dịch chuyển về vùng đất Vladimir – Suzdal, rồi dần về Moscow. Các thành phố trên Vành đai vàng là nơi các đại công tước xây dựng thủ phủ, nhà thờ, tu viện và pháo đài kremlin. Nhiều công trình đá trắng từ thế kỷ 12 vẫn còn đứng vững, cùng với những nhà thờ gạch thế kỷ 17 phủ đầy bích họa. Vì vậy, người Nga xem Vành đai vàng là "cái nôi" của nước Nga và văn hóa Chính thống giáo.

Trên tuyến có ba nhóm di sản thế giới UNESCO: các công trình đá trắng ở Vladimir và Suzdal (công nhận năm 1992), quần thể Tu viện Trinity – Sergius ở Sergiev Posad (1993) và trung tâm lịch sử thành phố Yaroslavl (2005).

8 thành phố cổ trên Vành đai vàng

Không có danh sách "chính thức" duy nhất, nhưng tuyến cổ điển thường gồm 8 thành phố dưới đây, đi theo vòng tròn từ Moscow.

Sergiev Posad – trái tim Chính thống giáo

Gần Moscow nhất, Sergiev Posad nổi tiếng với Tu viện Trinity – Sergius Lavra do Thánh Sergius xứ Radonezh lập từ thế kỷ 14. Quần thể có nhà thờ mái vòm xanh sao vàng, tháp chuông cao, tường thành trắng và là nơi hành hương quan trọng nhất của người Nga. Đọc thêm Sergiev Posad – Vành đai vàng.

Pereslavl-Zalessky – thị trấn bên hồ

Pereslavl-Zalessky nằm bên hồ Pleshcheyevo trong xanh, là quê hương của thánh chiến binh Alexander Nevsky. Thị trấn có nhiều tu viện, nhà thờ đá trắng cổ, và là nơi Pyotr Đại đế thời trẻ đóng những con thuyền đầu tiên của hạm đội Nga trên hồ.

Rostov Veliky – Kremlin bên hồ Nero

Rostov Veliky là một trong những thành phố cổ nhất nước Nga, được biên niên sử nhắc tới từ thế kỷ 9. Kremlin Rostov với tường trắng, tháp và nhà thờ mái vòm bạc soi bóng xuống hồ Nero là một trong những cảnh đẹp nhất Vành đai vàng. Rostov còn nổi tiếng với nghề vẽ men Finift và dàn chuông nhà thờ. Đọc thêm bài Rostov Veliky.

Yaroslavl – thành phố nghìn năm bên sông Volga

Yaroslavl được thành lập năm 1010, nằm nơi sông Kotorosl đổ vào sông Volga. Trung tâm lịch sử với các nhà thờ thế kỷ 17 phủ bích họa, tu viện Biến Hình và bờ sông Volga thơ mộng là di sản UNESCO. Đây là thành phố lớn nhất trên tuyến, có nhiều khách sạn, nhà hàng. Xem bài Yaroslavl có gì.

Kostroma – cái nôi của triều đại Romanov

Kostroma bên sông Volga gắn với sự kiện năm 1613, khi Mikhail Romanov được mời lên ngôi tại Tu viện Ipatiev, mở đầu triều đại kéo dài hơn 300 năm. Thành phố còn có quảng trường trung tâm với dãy phố buôn bán cổ, tháp canh lửa và bảo tàng kiến trúc gỗ ngoài trời. Đọc thêm bài Kostroma và Tu viện Ipatiev.

Ivanovo – thành phố dệt

Ivanovo khác các thành phố còn lại vì nổi tiếng với công nghiệp dệt và kiến trúc kiến tạo đầu thế kỷ 20. Nhiều tour chỉ dừng chụp ảnh ngắn ở đây trên đường từ Suzdal đi Kostroma. Người Nga gọi vui Ivanovo là "thành phố của các cô dâu" vì xưa ngành dệt thu hút rất nhiều lao động nữ.

Suzdal – thị trấn bảo tàng

Suzdal là viên ngọc của Vành đai vàng: thị trấn nhỏ chỉ vài nghìn dân nhưng có hơn 50 nhà thờ, tu viện, giữ được cảnh quan đồng quê với những ngôi nhà gỗ, cánh đồng và dòng sông Kamenka. Nhà thờ trong Kremlin Suzdal với mái vòm xanh sao vàng là hình ảnh biểu tượng. Thời Xô Viết, Suzdal được quy hoạch thành "thị trấn bảo tàng", hạn chế xây nhà cao tầng và công nghiệp, nhờ vậy cảnh quan cổ được giữ gần như nguyên vẹn đến hôm nay. Nhiều bộ phim lịch sử Nga được quay tại đây.

Vladimir – cố đô đá trắng

Vladimir từng là thủ đô của nước Nga thời thế kỷ 12–13. Cổng Vàng, Nhà thờ Đức Mẹ Lên Trời và Nhà thờ Thánh Demetrius đều là kiệt tác đá trắng thuộc di sản UNESCO. Gần đó, Nhà thờ Đức Mẹ Che chở trên sông Nerl đứng một mình giữa đồng cỏ, được xem là một trong những công trình đẹp nhất kiến trúc Nga. Xem thêm Suzdal và Vladimir.

Đi Vành đai vàng bao lâu là đủ?

Nếu đi từ Việt Nam, cách hợp lý nhất là kết hợp vài ngày ở Moscow với 5–6 ngày đi vòng Vành đai vàng, thành hành trình khoảng 9 ngày. Tour Vành đai vàng Nga 9N8Đ của J Travel đi Moscow, Vladimir, Bogolyubovo, Suzdal (2 đêm), Ivanovo, Kostroma, Yaroslavl (2 đêm), Rostov Veliky và Sergiev Posad, bay thẳng từ Hà Nội.

Lịch trình gợi ý 5 ngày đi vòng Vành đai vàng

Ngày 1 – Moscow đi Vladimir, Bogolyubovo, Suzdal: Rời Moscow buổi sáng, khoảng 3 giờ đến Vladimir. Tham quan Cổng Vàng, Nhà thờ Đức Mẹ Lên Trời với bích họa của danh họa Andrei Rublev, chụp ảnh Nhà thờ Thánh Demetrius. Buổi chiều đi bộ qua đồng cỏ tới Nhà thờ trên sông Nerl ở Bogolyubovo, tối đến Suzdal nghỉ đêm.

Ngày 2 – Trọn ngày ở Suzdal: Kremlin Suzdal, Tu viện Spaso-Evfimiev, bảo tàng kiến trúc gỗ, đi xe ngựa, ăn trưa ở nhà dân. Buổi chiều dạo bờ sông Kamenka, ngắm hoàng hôn trên cánh đồng với các mái vòm xa xa.

Ngày 3 – Suzdal đi Ivanovo, Kostroma, Yaroslavl: Dừng chân Ivanovo, tham quan Tu viện Ipatiev và trung tâm Kostroma, chiều tối đến Yaroslavl.

Ngày 4 – Yaroslavl: Mũi đất Strelka, Nhà thờ Tiên tri Elijah, Tu viện Biến Hình, bờ sông Volga. Có thể đi thêm làng thương nhân Vyatskoye ngoại ô.

Ngày 5 – Rostov Veliky, Pereslavl-Zalessky, Sergiev Posad về Moscow: Kremlin Rostov và hồ Nero buổi sáng, dừng Pereslavl chụp ảnh, buổi chiều thăm Tu viện Trinity – Sergius ở Sergiev Posad rồi về Moscow buổi tối.

Lịch trình này có thể đảo chiều, hoặc rút gọn bằng cách bỏ Ivanovo, Pereslavl nếu muốn có nhiều thời gian hơn ở Suzdal và Yaroslavl.

Ăn gì trên Vành đai vàng?

Ẩm thực các thị trấn Vành đai vàng mang đậm chất nông thôn Nga. Ở Suzdal, anh chị nên thử dưa chuột muối và rượu mật ong medovukha – đồ uống có từ thời trung cổ, độ cồn nhẹ, có nhiều vị như mâm xôi, gừng, anh đào. Ở Yaroslavl và Kostroma bên sông Volga có nhiều món cá sông như cá hồi trắng, cá chép, súp cá ukha. Kostroma còn nổi tiếng với phô mai, có cả bảo tàng phô mai nhỏ. Ở khắp các thị trấn đều có pelmeni (bánh nhân thịt), blini (bánh kếp) ăn với kem chua, mứt, và súp bắp cải shchi. Các quán ăn trong thị trấn cổ thường có không gian nhà gỗ ấm cúng, giá dễ chịu hơn Moscow. Tìm hiểu thêm ẩm thực Nga: 22 món nên thử.

Mùa nào đi Vành đai vàng đẹp nhất?

Từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 10 là mùa đẹp: trời ấm, ngày dài, đường sá thuận tiện, các bảo tàng mở đầy đủ. Tháng 6 – 7 là mùa hoa và cây xanh, rất hợp chụp ảnh nhà thờ trắng trên nền cỏ xanh. Cuối tháng 9 – đầu tháng 10 có lá vàng mùa thu – lúc Vành đai vàng thật sự "vàng".

Mùa đông, Suzdal và các thị trấn cổ phủ tuyết đẹp như bưu thiếp, có lễ hội Maslenitsa cuối tháng 2 – đầu tháng 3, nhưng ngày ngắn, trời lạnh và một số hoạt động ngoài trời bị hạn chế. Tham khảo thêm du lịch Nga mùa nào đẹp nhất.

Trải nghiệm không nên bỏ lỡ trên Vành đai vàng

Ngủ lại ở Suzdal: buổi sáng sớm và chiều tối ở Suzdal yên tĩnh đến lạ, tiếng chuông nhà thờ vang trên cánh đồng. Đây là trải nghiệm khác hẳn đi trong ngày.

Đi xe ngựa: nhiều thị trấn có xe ngựa đưa khách dạo quanh phố cổ, rất hợp với gia đình và người lớn tuổi.

Học làm pelmeni, vẽ men Finift, trang trí búp bê Matryoshka: các lớp học thủ công giúp hiểu văn hóa Nga theo cách gần gũi.

Nghe chuông nhà thờ: ở Rostov, Suzdal có các buổi biểu diễn chuông – nghệ thuật đặc trưng của Chính thống giáo Nga.

Thử rượu mật ong medovukha ở Suzdal và dưa chuột muối: đặc sản nổi tiếng của thị trấn, có lễ hội dưa chuột mỗi tháng 7.

Lưu ý khi đi Vành đai vàng

Nhiều điểm tham quan là nhà thờ, tu viện đang hoạt động: nữ nên mang khăn trùm đầu, mặc váy dài hoặc quần dài; nam bỏ mũ khi vào trong; không chụp ảnh trong lúc hành lễ nếu không được phép. Đường giữa các thành phố là đường bộ, mỗi chặng 1–3 giờ, nên mang gối cổ và đồ ăn nhẹ. Ngoài Yaroslavl, các thị trấn nhỏ ít người nói tiếng Anh, nên cài ứng dụng dịch có gói tiếng Nga ngoại tuyến. Hãy mang đủ tiền mặt vì thẻ Việt Nam không dùng được ở Nga.

Vành đai vàng không ồn ào như Moscow hay lộng lẫy như Saint Petersburg, nhưng là nơi giúp anh chị hiểu vì sao người Nga yêu quê hương đến vậy. Xem thêm các tour du lịch Nga của J Travel để chọn hành trình phù hợp.

Bài viết liên quan

• Suzdal và Vladimir
• Sergiev Posad – Vành đai vàng
• Yaroslavl có gì
• Tour Vành đai vàng Nga 9N8Đ

Nguồn tham khảo: Wikipedia – Golden Ring of Russia, UNESCO – White Monuments of Vladimir and Suzdal, UNESCO – Historical Centre of the City of Yaroslavl. Nguồn ảnh: Ludvig14 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; Max_Ryazanov / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; Pereslavl-Zalessky, Переславль-Залесский 6 – AlixSaz (CC BY-SA 4.0); Rostov Lake Nero Rostov Kremlin IMG 0934 1725 – Alexxx1979 (CC BY-SA 3.0); Yaroslavl-strelka – Serg2 (Public domain); Ipatiev Monastery 1 – This photo was taken by Anton Zelenov. Please cred (CC BY-SA 3.0); Alexxx1979 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.