Lâu đài Mir và lâu đài Nesvizh: hai di sản UNESCO đẹp nhất Belarus

Nếu chỉ được chọn một trải nghiệm khi đến Belarus, nhiều người sẽ chọn một ngày thăm lâu đài Mir và lâu đài Nesvizh. Hai quần thể kiến trúc này đều là di sản thế giới UNESCO, gắn với lịch sử của dòng họ quý tộc Radziwill – một trong những gia tộc quyền lực nhất Đông Âu suốt nhiều thế kỷ. Bài viết giới thiệu lịch sử, những điểm nên xem, truyền thuyết thú vị và kinh nghiệm tham quan hai lâu đài đẹp nhất Belarus.

Dòng họ Radziwill – chủ nhân của hai lâu đài

Để hiểu Mir và Nesvizh, cần biết đôi chút về dòng họ Radziwill. Đây là gia tộc quý tộc lớn của Đại công quốc Litva và Liên bang Ba Lan – Litva, sở hữu đất đai rộng lớn trên lãnh thổ Belarus, Litva, Ba Lan ngày nay. Nhiều thành viên dòng họ giữ chức vụ cao như tể tướng, thống lĩnh quân đội, hồng y. Họ biến Nesvizh thành "thủ phủ" riêng với cung điện, nhà thờ, nhà in, trường học, và từ năm 1568 sở hữu cả lâu đài Mir. Sự giàu có và gu thẩm mỹ của dòng họ thể hiện rõ trong từng căn phòng, bức tranh, đồ nội thất còn lại đến ngày nay.

Lâu đài Mir – tháp gạch đỏ soi bóng hồ

Lịch sử

Lâu đài Mir được xây dựng từ cuối thế kỷ 15 – đầu thế kỷ 16 bởi dòng họ Ilyinich, ban đầu là một pháo đài phòng thủ kiểu Gothic với năm tòa tháp và tường thành dày. Khi dòng họ Radziwill tiếp quản, lâu đài được cải tạo thành dinh thự theo phong cách Phục Hưng, thêm cung điện ba tầng, mặt tiền trang trí, vườn kiểu Ý và hồ nhân tạo. Trải qua chiến tranh – đặc biệt là cuộc chiến năm 1812 khi quân Napoleon đi qua – lâu đài bị hư hại nặng. Cuối thế kỷ 19, dòng họ Svyatopolk-Mirsky mua lại và trùng tu một phần, xây thêm nhà nguyện – lăng mộ gia đình bên hồ.

Năm 2000, quần thể lâu đài Mir được UNESCO công nhận là di sản thế giới, như một ví dụ tiêu biểu của kiến trúc pháo đài Trung Âu với sự pha trộn Gothic, Phục Hưng và Baroque. Sau nhiều năm trùng tu, lâu đài mở cửa như một bảo tàng hoàn chỉnh từ năm 2010.

Nên xem gì ở lâu đài Mir?

Ấn tượng đầu tiên là ngoại thất: năm ngọn tháp gạch đỏ với những đường viền vôi trắng, mái ngói xanh, nổi bật trên nền trời và soi bóng xuống mặt hồ. Đứng ở bờ hồ phía đối diện là góc chụp đẹp nhất. Bên trong, du khách đi qua sân trong, hầm rượu, các phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ của chủ nhân được phục dựng với đồ nội thất, tranh chân dung, vũ khí và gốm sứ. Các tầng hầm trưng bày cuộc sống của người hầu, nhà bếp, kho rượu. Leo lên tháp, anh chị sẽ thấy thị trấn Mir nhỏ bé và cánh đồng xung quanh.

Bên ngoài lâu đài là vườn kiểu Ý, hồ nước và nhà nguyện – lăng mộ dòng họ Svyatopolk-Mirsky với kiến trúc tân Nga thanh mảnh. Thị trấn Mir nhỏ xinh cũng đáng dạo bộ với nhà thờ cổ và những ngôi nhà gỗ.

Lâu đài Nesvizh – cung điện của dòng họ Radziwill

Lịch sử

Cách Mir khoảng 30 km, Nesvizh là nơi dòng họ Radziwill đặt dinh thự chính từ thế kỷ 16. Năm 1583, công tước Mikołaj Krzysztof Radziwiłł, biệt danh "Người mồ côi", cho xây lâu đài đá theo thiết kế của kiến trúc sư người Ý Giovanni Maria Bernardoni, thay cho lâu đài gỗ cũ. Qua các thế kỷ, lâu đài được mở rộng thành cung điện lớn với nhiều phong cách: Phục Hưng, Baroque, Cổ điển, rồi tân Gothic ở thế kỷ 19.

Nesvizh từng lưu giữ một trong những thư viện, bộ sưu tập tranh và vũ khí phong phú nhất châu Âu. Phần lớn bị phân tán hoặc mất mát qua chiến tranh. Thời Xô Viết, cung điện được dùng làm nhà điều dưỡng. Năm 2005, quần thể kiến trúc, dinh thự và văn hóa của dòng họ Radziwill ở Nesvizh được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Sau trùng tu lớn, cung điện mở cửa đón khách như một bảo tàng lịch sử – văn hóa quốc gia.

Nên xem gì ở Nesvizh?

Cung điện nằm giữa hệ thống hào nước và hồ, nối với thị trấn bằng con đập dài. Bên trong có hàng chục phòng được phục dựng: phòng khiêu vũ, phòng săn bắn trang trí sừng hươu, phòng trưng bày tranh chân dung các thế hệ Radziwill, phòng thờ, thư viện, phòng vàng. Sân trong hình vuông với tháp đồng hồ là góc chụp ảnh được yêu thích.

Bao quanh cung điện là công viên rộng gồm nhiều khu vườn theo phong cách Anh, Nhật, kiểu cổ điển, với những hồ nước nối nhau, cây cổ thụ và tượng điêu khắc. Mùa thu, cây lá chuyển vàng đỏ phản chiếu xuống mặt hồ rất đẹp. Anh chị nên dành ít nhất 1 giờ đi dạo công viên sau khi tham quan cung điện.

Nhà thờ Corpus Christi và hầm mộ dòng họ Radziwill

Gần lối vào cung điện là Nhà thờ Corpus Christi, xây cuối thế kỷ 16, được xem là một trong những công trình Baroque sớm nhất ở Đông Âu, lấy cảm hứng từ nhà thờ Il Gesù ở Rome. Bên trong có bích họa, bàn thờ chạm khắc và đặc biệt là hầm mộ chứa khoảng 70 quan tài của các thành viên dòng họ Radziwill – một trong những hầm mộ dòng họ lớn nhất châu Âu. Khi tham quan nhà thờ, hãy ăn mặc kín đáo và giữ yên lặng.

Tòa thị chính và cổng Slutsk

Trong thị trấn Nesvizh có tòa thị chính xây cuối thế kỷ 16, là một trong những tòa thị chính cổ nhất còn lại ở Belarus, và cổng Slutsk – cổng thành duy nhất còn sót lại từ tường thành cũ. Hai công trình này nằm trên đường từ bãi đỗ xe đến cung điện, nên du khách thường dừng chụp ảnh nhanh.

Truyền thuyết "Bà Đen" ở Nesvizh

Nesvizh nổi tiếng với truyền thuyết về "Bà Đen" (Black Lady) – hồn ma của Barbara Radziwill, người phụ nữ xinh đẹp thuộc dòng họ Radziwill ở thế kỷ 16. Bà kết hôn với vua Ba Lan Sigismund II Augustus bất chấp sự phản đối của triều đình, rồi qua đời chỉ vài tháng sau khi lên ngôi hoàng hậu, nhiều người tin rằng bà bị đầu độc. Truyền thuyết kể rằng nhà vua đau buồn đã nhờ pháp sư gọi hồn bà, và từ đó linh hồn Barbara không thể yên nghỉ, thỉnh thoảng xuất hiện trong bộ váy đen ở các hành lang lâu đài. Câu chuyện là một phần thú vị trong các tour tham quan, dù dĩ nhiên chỉ là truyền thuyết.

Kiến trúc: vì sao Mir và Nesvizh đặc biệt?

Điều khiến UNESCO đánh giá cao hai lâu đài là sự giao thoa kiến trúc hiếm có. Vùng đất Belarus nằm giữa phương Tây Công giáo và phương Đông Chính thống giáo, nên các công trình ở đây hấp thụ ảnh hưởng của cả hai. Lâu đài Mir giữ phần khung pháo đài Gothic với tường gạch dày, lỗ châu mai, tháp góc, nhưng các tầng trên và mặt tiền sân trong lại mang nét Phục Hưng Ý với cửa sổ cân đối, trang trí vữa trắng. Việc dùng gạch đỏ xen với đường viền vôi trắng tạo nên vẻ ngoài rất riêng, không giống các lâu đài đá ở Tây Âu.

Nesvizh thì là bức tranh tổng hợp của nhiều thế kỷ: nền móng pháo đài thế kỷ 16 với hào nước và tường đất, cung điện mở rộng theo phong cách Baroque, nội thất được làm lại theo kiểu Cổ điển, và một số phần mang dáng dấp tân Gothic thế kỷ 19. Nhà thờ Corpus Christi do Bernardoni thiết kế đã đưa kiến trúc Baroque Ý vào vùng Đông Âu từ rất sớm, mở đường cho phong cách Baroque Vilnius sau này. Đi qua từng căn phòng, du khách có thể nhận ra dấu ấn của từng thời kỳ và từng thế hệ chủ nhân.

Ăn gì quanh Mir và Nesvizh?

Quanh hai lâu đài có một số nhà hàng phục vụ món Belarus truyền thống. Bữa trưa thường gồm súp nấm hoặc súp củ dền, draniki – bánh khoai tây chiên ăn với kem chua, machanka – thịt heo hầm sốt kem, và bánh ngọt với mứt quả mọng. Trong khuôn viên lâu đài Mir có quán cà phê nhỏ và nhà hàng kiểu cổ, không gian ấm cúng. Tìm hiểu thêm các món nên thử trong bài ẩm thực Belarus.

So sánh nhanh hai lâu đài

Kinh nghiệm tham quan Mir và Nesvizh trong một ngày

Lịch trình gợi ý: Rời Minsk khoảng 8–9 giờ sáng, đến Mir sau khoảng 1,5 giờ, tham quan lâu đài và dạo hồ khoảng 2 giờ. Ăn trưa ở thị trấn Mir hoặc trên đường. Buổi chiều đi tiếp 30 phút đến Nesvizh, tham quan cung điện, nhà thờ, công viên trong 2–3 giờ, về Minsk buổi tối. Đây cũng là lịch trình trong tour liên tuyến Nga – Belarus 9N8Đ của J Travel.

Di chuyển: Có xe buýt từ Minsk đi Mir và Nesvizh nhưng ít chuyến, mất nhiều thời gian chờ. Đi tour hoặc thuê xe có tài xế là cách tiện nhất để đi cả hai lâu đài trong ngày.

Vé và giờ mở cửa: Cả hai bảo tàng thường mở cửa hằng ngày, có thể đóng vào một ngày cố định trong tuần hoặc ngày vệ sinh. Vé chụp ảnh có thể tính riêng. Hãy kiểm tra giờ mở cửa trước khi đi, nhất là dịp lễ.

Mùa đẹp: Tháng 5 đến tháng 10 là thời gian đẹp nhất, công viên Nesvizh xanh mát hoặc vàng rực mùa thu. Mùa đông lâu đài phủ tuyết cũng rất đẹp, nhưng công viên kém hấp dẫn và ngày ngắn. Xem thêm kinh nghiệm du lịch Belarus về thời tiết các mùa.

Trang phục: Nên đi giày êm vì phải đi bộ nhiều trên sân lát đá, cầu thang tháp và công viên rộng. Khi vào nhà thờ, nữ nên có khăn choàng, tránh quần short, váy ngắn.

Kết hợp với Minsk và các điểm khác

Sau ngày tham quan lâu đài, anh chị có thể dành 1–2 ngày khám phá thủ đô Minsk với Quảng trường Độc Lập, phố cổ Troitskoye, Thư viện Quốc gia, cùng làng cổ Dudutki và khu tưởng niệm Khatyn. Nếu đi từ Việt Nam, cách tiện nhất là kết hợp Belarus với Moscow và Saint Petersburg trong cùng một hành trình. Xem thêm các tour du lịch Nga của J Travel để chọn lịch khởi hành phù hợp.

Hai lâu đài nhỏ bé giữa vùng đồng quê Belarus không đồ sộ như cung điện Peterhof hay điện Kremlin, nhưng mang vẻ đẹp cổ tích rất riêng của Trung Âu – thứ mà ít nơi ở Nga có được. Đó là lý do chúng xứng đáng là điểm dừng chân quan trọng nhất trong mọi hành trình Belarus.

Bài viết liên quan

• Kinh nghiệm du lịch Belarus từ A–Z
• Minsk có gì: 12 điểm tham quan
• Ẩm thực Belarus
• Tour liên tuyến Nga – Belarus 9N8Đ

Nguồn tham khảo: UNESCO – Mir Castle Complex, UNESCO – Architectural, Residential and Cultural Complex of the Radziwill Family at Nesvizh, Wikipedia – Corpus Christi Church, Nesvizh. Nguồn ảnh: Вадзім Новикаў / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0; Alexxx1979 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; Nesvizh Palace and park complex, Nesvizh city, Nes – Horakvlado (CC BY-SA 3.0); The Corpus Christi Parish Church, Mickiewicz str., – Horakvlado (CC BY-SA 3.0).